De Gemeente Utrecht heeft bekend gemaakt in februari van start te gaan met het experiment ‘weten wat werkt’. Hiermee wil de gemeente, in nauwe samenwerking met de Universiteit Utrecht, onderzoeken wat het effect is van een andere aanpak dan de aanpak die momenteel wordt gehanteerd als het gaat om mensen met een bijstandsuitkering. Utrecht is de vijfde gemeente die hier nu mee kan starten.

De gemeente Utrecht wil mensen in de bijstand stimuleren om naar vermogen mee te doen in de samenleving. Tijdens het experiment ‘weten wat werkt’ krijgt een geselecteerde groep bijstandsgerechtigden de kans om te kijken onder welke omstandigheden zij het best functioneren in de samenleving. De testpersonen worden verdeeld in vijf groepen. Per testgroep wordt er een andere werkwijze toegepast om mensen met een bijstand weer aan het werk te krijgen. In de eerste groep blijft het voor de mensen met een uitkering zoals het op dit moment ook geregeld is. Zij moeten blijven solliciteren, houden de begeleiding zoals zij die nu hebben, mogen niks bijverdienen en krijgen ook geen bonus indien zij een baan gevonden hebben. In de tweede subgroep geldt er geen verplichte re-integratie plicht. Dit geldt ook voor de derde groep, maar zij krijgen intensieve begeleiding aangeboden door middel van contacten hulp. In de vierde groep geldt er geen re-integratieplicht, daarnaast biedt de gemeente de mogelijkheid om voor een maandelijkse vergoeding van maximaal 125 euro een door de gemeente aangebode klus te verrichten. In de vijfde groep gelden de huidige regels, maar mag de bijstandsgerechtigden tot 199 euro per maand bijverdienen. Dit is wat de gemeente Utrecht meldt in hun plan van aanpak.

‘Het experiment ‘weten wat werkt’ is belangrijk, omdat wij daarmee de mogelijkheid geven om met minder regels eigen mogelijkheden te pakken en om de kansen tot werk te vergroten’,aldus wethouder Victor Everhardt. ‘Van de mensen die mee gaan doen aan dit experiment wordt verwacht dat zij ook echt twee jaar lang mee doen. Zij komen in een bepaalde groep terecht en daarbij bieden wij de ondersteuning om de weg naar de arbeidsmarkt weer terug te vinden.’ Everhardt heeft onder andere werk en inkomen in zijn portefeuille.

De overheid heeft besloten dat er maximaal 25 gemeenten mee mogen doen met het experiment. Utrecht is de zesde gemeente die officieel van start gaat met het experiment. De gemeente Tilburg, Groningen, Wageningen, Nijmegen en Deventer gingen de gemeente Utrecht al voor.

De overheid heeft besloten dat een aantal kaders voor de deelnemende gemeenten hetzelfde zijn. De deelnemende gemeenten mogen zelf een invulling geven aan deze kaders. In elke gemeente wordt de testgroep van bijstandsgerechtigden opgedeeld in subgroepen. Binnen deze subgroepen gelden verschillende regels omtrent het stimuleren naar werk. Dit om te bekijken wat de beste aanpak is. Het experiment duurt in elke gemeente twee jaar. Tussentijds worden er door de testpersonen vragenlijsten ingevuld om te bekijken welke subgroep het beste functioneert binnen de samenleving.

Tilburg, Wageningen, Deventer, Nijmegen en Groningen zijn in het najaar van 2017 al van start gegaan met het experiment. De gemeente Tilburg meldt dat zij het minimumaantal deelnemers nog niet hebben bereikt. De gemeente Wageningen, Deventer, Nijmegen en Groningen hebben gemeld dat het maximaal aantal proefpersonen wel bereikt is en dat daarmee het onderzoek officieel vol zit. Hoeveel proefpersonen er mee kunnen doen met het experiment hangt af van de grote van de gemeente. Het onderzoek onder de gemeenten gebeurt in nauwe samenwerking met de Universiteit van Utrecht, Tilburg en Groningen.

Elles (46) is momenteel werkloos en leeft van een uitkering. ‘Waar ik tegen aanloop is dat ik nu elke week 5 sollicitatie acties moet doen. Het experiment heeft mijn aandacht getrokken omdat het niet alleen een experiment is om te bezuinigen op het aantal mensen dat in de bijstand zit, maar de gemeente gaat samen met de universiteit Utrecht zoeken naar manieren waarop  bijstandsgerechtigden gemotiveerd kunnen blijven, betaald werk kunnen doen, waarvan ze ook van kunnen leven. Ik verwacht dat de mensen die aan minder regels moeten voldoen tijdens het experiment minder druk voelen, gelukkiger zijn en daardoor makkelijker uit de bijstand komen’, aldus Elles.

Utrecht had eerder willen beginnen met het experiment, maar er waren bepaalde regelingen nog niet goed opgenomen in het voorstel waardoor de start van het experiment vertraging heeft opgelopen. Nu is het voorstel door de raad goedgekeurd en kan het experiment gaan starten. In februari worden de Utrechters met een bijstandsuitkering geïnformeerd over wat het experiment precies betekent. Deze mensen kunnen zich dan vrijwillig aanmelden om deel te nemen aan het experiment. Indien mensen meedoen met het onderzoek, kunnen zij hier niet zomaar mee stoppen omdat dit de onderzoeksresultaten kan beïnvloeden.

Per 1 mei 2018 wil de gemeente officieel starten met het experiment.