Het aantal mensen dat naar de kerk gaat is voor het eerst in de geschiedenis in de minderheid. Ook het aantal gelovigen neemt elk jaar weer een beetje af. Ik ging in gesprek met Sam. Een achttienjarige rechten student. Houdt van een feestje, heeft een vriendin en is aangesloten bij een baptistenkerk. Hoe is dit voor hem en wat merkt hij hiervan? En hoe speelt het geloof een rol in zijn leven?

De baptistengemeenschap is een relatief kleine gemeenschap, maar groeit steeds sneller. Baptisten benadrukken dat de mens persoonlijk moet kiezen om Jezus te volgen en als je die keuze gemaakt hebt, word je gedoopt. Bij de doop ga je helemaal onder water. Op de kerkelijke kaart van Nederland bevindt de baptistengemeenschap zich in het midden. Tussen de traditionele kerken en de Evangelische gemeenten.

Kan je wat over jezelf vertellen?
Zeker! Ik ben Sam, negentien jaar en ik studeer Rechten hier in Utrecht. Daarnaast hou ik ervan om uit te gaan, te chillen met vrienden en leuke dingen te doen met mijn vriendinnetje. En ik ben baptist, maar dat wist je want daar gaat het hele interview over, haha!

Wat is de kern van het baptisme volgens jou?
Het baptisme is in het algemeen vrij protestants. En het geloof is bij ons heel vrij. Je mag geloven en het is geen verplichting. De kerk is niet per se om te geloven in God, als je er iets anders uithaalt mag dat ook. Als je ouder bent kun je bepalen of je wilt belijden en of je je dus wilt laten dopen. Baptisten worden gedoopt, in tegenstelling tot de meeste christelijke kerken, waar mensen zich laten besprenkelen.

Wat haal je uit het geloof?
In de kerkdienst heb je twee dingen: zingen en preken. Vooral de preek vind ik altijd erg interessant. Aan de hand van een Bijbelverhaal wordt een stukje uit de Bijbel voorgelezen dat vervolgens wordt uitgelegd. En wat mij dan intrigeert is wat de Bijbel mij leert en hoe ik dit kan toepassen in mijn leven. Er komen verschillende onderwerpen aan bod en als je bepaalde verhalen vaak genoeg hoort, dan ga je er meer over nadenken. De verhalen die ik hoorde begreep ik na een tijdje en daardoor heb ik er ook meer gevoel voor gekregen. Ik heb bijvoorbeeld een heel sterk rechtvaardigheidsgevoel. Bij ethische kwesties weet ik goed waar ik wel en niet voor ben.

Is er dan één preek die je heel erg is bijgebleven?
Nee, ik denk dat het echt alles bij elkaar is. Hierdoor ga je anders nadenken over wat goed en fout is. En hoe je je opstelt tegenover mens en maatschappij.

Dus voor jou heeft het eigenlijk ook heel erg te maken met je gevoel en je gedrag?
Van jongs af aan ging ik naar de kerk en kon ik bijna niet geloven dat er echt iets boven ons is. Maar ik vind het heel mooi, dat ik er dan wel goede dingen uit kan halen. Ik heb altijd met een andere bril naar het geloof gekeken. Voor mij is het sociale aspect en de omgang met elkaar iets wat ik heel erg uit de kerk haal. Anderen halen er juist heel veel uit met God en zo, maar dat heb ik eigenlijk nooit gehad. Dat is dan ook het lastige voor mij: geloof ik nu in God, of geloof ik meer in wat de kerk aan sociale omgang biedt?

Heeft de rest van jouw gezin dat wel?
Mijn broertje van zestien niet, totaal niet. Hij wil ook niet meer naar de kerk en gaat ook niet meer mee. Mijn ouders en zus wel. Mijn vader was ook dominee bij een kerk. Daar is hij een paar jaar geleden mee gestopt. Zelf ga ik niet elke zondag meer mee.

Je bent minder betrokken bij het geloof, hoe komt dat?
Ik heb vanaf dat ik jong was er heel anders naar gekeken. Ik besefte pas later dat ik het altijd al anders heb gezien. Ik was altijd heel erg geïnteresseerd in wat erachter zat en wat ik kon meenemen in mijn leven. Dat is voor mij ook de belangrijkste reden om nog naar de kerk te gaan. De kerk geeft wel het goede geluid voor mij. Maar ik bid bijvoorbeeld niet. Als we thuis samen eten, dan bidt één iemand en dat is dan meestal mijn vader of moeder. Vroeger op jeugdkamp heb ik wel een paar keer gebeden. Ik vond dat alleen nooit zo fijn, omdat ik daar niet in geloof. Ik geloof niet dat bidden je wat oplevert, of dat iets, buiten jou, je leven kan beïnvloeden. Ik geloof meer in wat je zelf bijdraagt aan een goed leven, aan het zijn van een goed mens.

Wat vinden je ouders ervan dat jullie het geloof allemaal een hele andere invulling geven?
Thuis hebben we het er nooit echt over. Ik denk dat m’n vader het wel jammer vindt en dat hij het liever anders zou zien. Maar het opdringen van het geloof zit er totaal niet in bij ons. Soms wordt er wel gevraagd of ik weer een keer meega. Vroeger was dat anders, toen mochten we nog niet zelf beslissen of we wel of niet meegingen naar de kerk. Pas toen we zelf redelijk konden nadenken, mochten we het zelf beslissen. Toen ik ongeveer dertien was.

Je vindt zelf dat je niet per se afstand hebt gedaan van de kerk, maar je vindt wel dat je zus zich meer betrokken voelt bij het geloof. Wat is dan het verschil?
Het heeft er vooral mee te maken dat zij bij een christelijke studentenvereniging zit. Je praat dan veel over het geloof en bent er ook echt veel mee aan de gang. Ik ben er dan nog wel mee bezig, maar op een hele andere manier. En ik weet ook niet helemaal zeker wat ik nou geloof. Mijn zus gelooft meer dan ik. Maar als ik het gevoel zou hebben dat ik niks geloof, zou ik niet meer naar de kerk gaan. Ik worstel met wat geloven is, daar komt het op neer.

Hoe heeft het geloof in je jeugd een rol gespeeld?
Mijn ouders hebben ons heel vrij opgevoed. Ik mag zelf bepalen wat ik wil. En dat is ook heel erg een kenmerk van het christelijke geloof, waar zij voor staan. Er wordt niks aan je opgedrongen. Bij andere geloven moet je leven gericht zijn op God en het geloof. Bij onze kerk hoef je niet op een bepaalde manier te leven om Christen te zijn. Zo hebben mijn ouders dat ook aan ons geleerd.

Heb je meegekregen, dat zondag een specialere dag is dan andere?
Ja zeker. Als ik nu op een zondag wil gaan winkelen of een dagje weg wil, dan vragen mijn ouders wel altijd: ‘Hoezo doe je dit nou op een zondag, kan dat niet op een andere dag?’ Dan twijfel ik soms ook wel, maar als ik iets echt graag wil, doe ik het wel, ook op een zondag. Maar het voelt wel altijd heel dubbel. Vind ik ook wel wat gek van mezelf en van mijn ouders. Blijkbaar vinden zij het niet christelijk om zoiets werelds te doen op zondag. Maar ik vind het dus ook niet helemaal te verantwoorden dat ik dat wil op zondag!

Het aantal kerkelijken en gelovigen wordt steeds minder, wat merk jij hiervan in je omgeving?Ik merk wel dat dat afbrokkelt. Ik zie dat de samenleving steeds meer seculier wordt. De maatschappij wordt steeds individualistischer. De normen en waarden van de christelijke gemeenschap vind ik heel waardevol. Ik hoop dat dit in de samenleving een rol blijft spelen. Maar dan zie ik ook bij mezelf dat ik minder naar de kerk ga en dan krijg je een soort cultureel christendom, waar ik zelf ook aan meedoe. Je kunt erover nadenken hoeveel zin het heeft om zoiets in stand te houden. Om wel de christelijke waarden te behouden maar niet naar de kerk te gaan. Ik had een mooi voorbeeld gezien van Kees van der Staaij van de SGP: ‘Het is als een vaas met bloemen, iedereen vindt het mooi, maar als je geen wortels meer hebt. Dan zal het verwelken.’ Met de wortels bedoelt hij dan naar de kerk gaan. Als dat wegvalt, dan valt de basis weg van het Christendom. Daarom zou ik ook niet weten of het Christendom zonder kerk en Bijbelverhalen goed stand kan houden.

Denk je dat die ontkerkelijking iets is van deze tijd?
Ja dat denk ik wel. Als ik naar de politiek kijk, heb ik niet het gevoel dat het aantal kerkgangers snel weer zal stijgen. Als je kijkt naar de zondagen, zijn dat tegenwoordig gewoon normale dagen. Het hele idee van een zondag is aan het verdwijnen. Zondag rustdag, zondag kerkdag, dat verdwijnt.

Hoop je dat de Nederlandse maatschappij vast blijft houden aan de christelijke normen en waarden?
Ja ik hoop dat de christelijke normen en waarden in de samenleving blijven. Ook bij jongeren. En dat iedereen iets weet van het bestaan van God en van de Bijbel. Nederland heeft historisch gezien een vrij christelijke traditie, maar er groeien nu kinderen op die daar niets van weten. Ik zat op een christelijke basisschool, dat vind ik wel waardevol. Vrienden van die basisschool die niet gelovig zijn, weten wel hoe het Christendom in elkaar zit. Ook op mijn middelbare school kreeg ik bijvoorbeeld levensbeschouwing. Ik vind het belangrijk dat mensen iéts meekrijgen van zulk soort dingen. Niet alleen van het Christendom, ook van andere geloven. Degenen die er niets van af weten missen wel echt iets, vind ik. Dat is waar ik in wil blijven geloven en mijn eigen kinderen in wil opvoeden: sociaal zijn, medemenselijkheid, barmhartigheid, heb uw naasten lief he?

Gaan ze dan ook naar een Christelijke school en met jou naar de kerk?
Misschien neem ik ze mee naar de kerk en het liefst zou ik willen dat ze naar een christelijke school gaan. Maar ik hoef niet per se te trouwen met een gelovige vrouw. Wel vind ik het dus belangrijk dat er iets van meekomt in de opvoeding.

Je hebt veel verschillende kerken in het Christendom. Wat onderscheidt de Baptisten van de andere kerken?
Weet ik niet echt. Ik denk niet dat dat heel belangrijk is. Ik kijk eerder naar wat de verschillende kerken met elkaar verbindt. Ik denk dat het grote verhaal wel overeenkomt.

Wat verbindt dan bijvoorbeeld de over het algemeen strengere Rooms-katholieke kerk en de baptistenkerk?
Dat zijn dan toch de normen en waarden. De een is wat extremer en de ander juist wat gematigder. Over het algemeen zijn ze het dan wel met elkaar eens. Het zijn dan vaak kleine dingetjes waarover gediscussieerd wordt. Soms denk ik wel: we geloven toch uiteindelijk allemaal in hetzelfde? Moeten we dan kissebissen over de details? Dat vind ik ook soms moeilijk in het geloof. Practice what you preach!