In het Utrechtse Archief kunnen bezoekers een duik nemen in het verleden van Utrecht. Momenteel kan dat doormiddel van de twee (gratis) tentoonstellingen, Utrecht spoorstad en de virtuele koetsrit. Met een bezoekje aan het Archief kom je meer te weten over de geschiedenis van Utrecht als dé spoorstad van Nederland en is het mogelijk om een ritje maken door Utrecht in de 18e eeuw.

Bij binnenkomst in het Utrechtse archief, verwijst de vriendelijke baliemedewerker je de route naar beneden. Onderweg valt de oplettende bezoeker de muurresten van het klooster de Paulusabdij op, dat ooit een belangrijk klooster in Utrecht was en op de plek van het archief stond. Op kleine grijze bordjes wordt aangegeven waar het stuk muur deel van was en hoe het klooster er vroeger uit zag.
Een duidelijke route loodst de bezoekers door de tentoonstelling Utrecht Spoorstad heen. Op platen en wanden hangen de mooiste zwart-wit foto’s die het verleden van de stad, en van het spoor, goed in beeld brengen. De tentoonstelling begint met een uitleg over de opening van de Rhijnspoorweg Amsterdam, waardoor Utrecht als een van de eerste steden in Nederland met het spoor werd verbonden. De ontwikkeling van Utrecht als het belangrijkste en drukste spoorwegknooppunt van Nederland staat in de tentoonstelling centraal. Naarmate de tentoonstelling vordert, komt de bezoeker steeds meer te weten over hoe de spoorwegen Utrecht op sociaal en economisch gebied veranderd.

Aan de jonge bezoekers is ook gedacht. Midden in de ruimte, op een rood bankje met een groot boord “Utrecht CS” erboven, liggen een aantal opdrachten voor kinderen. Er staan twee begeleiders van het Archief bij die de vragen met een groepje kinderen proberen op te lossen. Een van de meisjes is zo enthousiast, dat ze al springend antwoord geeft op de vragen. Moeder Helma, die met haar zoons de tentoonstelling bezocht heeft, vertelt hun favoriete onderdeel. ‘De virtuele koetsrit was een groot succes, de kinderen zaten vol verbazing om hun heen te kijken.’

Halverwege de tentoonstelling staat in een aparte en kleine ruimte een houten bank. Daarnaast, verstopt in een donkere hoek, staat een zwarte koets. Een bordje op de deur nodigt de bezoekers uit een virtuele koetsrit door Utrecht te maken. Door het kleine deurtje van de koets kruip je naar binnen, om vervolgens op het stoffige bankje te gaan zitten. Het is tijd om een duik te nemen in het verleden van Utrecht. Op de muur, die door de drie ramen in de koets heen te zien is, zijn verschillende geïllustreerde beelden van Utrecht in de 18e eeuw geprojecteerd. De beelden volgen elkaar op zo’n manier op, dat het net lijkt alsof de koets echt een ritje door de stad maakt. Onderweg komen er typische Utrechtse taferelen voorbij, zoals vredesonderhandelingen op De Drift, feesten in kasteel Amerongen en het eten in een Utrechtse herberg. Tijdens de rit wordt doormiddel van een verhaal verteld wat er te zien is op de beelden en is op de achtergrond het gekletter van paardenhoeven en het geklets van Utrechters te horen. De koets beweegt en wekt het idee dat je echt over oude, hobbelige klinkers door de stad rijdt.
Aan het eind van de rit herinnert de verteller de bezoeker om niet te vergeten een fooitje aan de koetsier te geven. Eenmaal uit de koets gestapt, hangt er inderdaad een fooienpot met een bordje erboven waar “fooitje voor de koetsier” op staat.

Na de avontuurlijke koetsrit gaat de tentoonstelling Utrecht spoorstad weer verder. In het laatste deel zijn foto’s met uitleg te zien vanaf eind jaren negentig van de vorige eeuw. Ook is er een versie van de Spoorbio opgezet. Dit was begin jaren veertig van de vorige eeuw een bioscoop in een rijtuig van de NS op het centraal station in Utrecht, bedacht zodat wachtende treinreizigers de gelegenheid hadden om een korte en goedkope bioscoopvoorstelling bij te wonen.
Bij de Spoorbio eindigt de tentoonstelling en is het tijd om via dezelfde route terug te lopen.

De tentoonstellingen van het Utrechts Archief zijn leuk voor kinderen en volwassenen en zijn ook nog eens gratis. Zeker voor Utrechters is het leuk om de geschiedenis van de stad wat beter te leren kennen. Een aanrader dus!