Eind september is Sterrenwacht Sonnenborgh geopend na een herinrichting. Directeur Bas Nugteren vond het tijd voor een nieuwe tentoonstelling aangezien de vorige verouderd was. Naast directeur is hij onderzoeker aan de Universiteit van Utrecht en oud-fractievoorzitter van GroenLinks.

Op dit moment bent u al zes jaar en elf maanden directeur van museum en Sterrenwacht Sonnenborgh, hoe bent u hier terecht gekomen?

“De sterrenwacht heeft mij gevraagd. Toen ik hier kwam was het nog deel van de universiteit en ik zat bij het centrum voor cultuur en wetenschap. Ik had al heel wat jaren allerlei leidinggevende functies binnen de Universiteit. Formeel was de directeur van het Universiteitsmuseum bij de sterrenwacht de directeur, maar die had hier geen gelegenheid meer toe. En bovendien moest de positie van de sterrenwacht ook veranderen. Toen heeft het bestuur van de stichting mij gevraagd of ik dat wil doen. Daarop heb ik ja gezegd. Het was erg simpel, want zij kende mij al. Het was geen sollicitatie in de zin van ‘wij zoeken een nieuwe directeur’. Ze zochten iemand die een aantal problemen ging oplossen. Voor een deel heb ik deze ook opgelost. Op dit moment gaat het ook erg goed met de sterrenwacht.”

Het is dus niet echt een passie, maar meer een grote interesse

Is uw interesse in ruimte en sterrenkunde een hobby of meer een passie?

“Ik ben zelf geen sterrenkundige en heb geen studie gedaan op dit gebied. In onze sterrenwacht lopen er zo’n veertig sterrenkundigen rond. Dus ik als directeur hoef niet persé sterrenkundige te zijn, die moet namelijk andere dingen doen. De stichting zocht meer een directeur die ervaring had met het leiden van grote groepen en die de zaak een beetje in beweging kon houden. Dit neemt niet weg dat ik sterrenkunde hartstikke leuk vind, ik volg bijvoorbeeld de discussies op dit gebied wel. Ik ben meer een liefhebber die bij het kamperen voor de tent zit met een sterrenkaart en bekijkt wat hij ziet. Veel amateurastronomen en tevens ons publiek doen dat ook. De verschijnselen waar sterrenkunde overgaat is een eindeloos mooi onderwerp. De vragen die ik vaak ook krijg zijn: “Wat zien we? Hoe weten we dat? En wat betekent dat dan? Het is dus niet echt een passie, maar meer een grote interesse.”

De tijd die je hebt moet je nuttig gebruiken

U leeft een erg druk leven, want u bent directeur van Sonnenborgh, onderzoeker aan de Universiteit van Utrecht en actief lid van GroenLinks en tevens oud-fractievoorzitter van deze partij. Hoe heeft u dit gecombineerd met vrije tijd en uw gezin?

“Je doet het gewoon eigenlijk. Toen de kinderen nog in de groei waren, was ik nog geen directeur hier. Ik heb altijd hard gewerkt en vind het daarom onnodig om ’s avonds voor de TV te gaan zitten. Ik ga gewoon graag wat doen. Ik ben bijvoorbeeld coach geweest van de sportteams waarin mijn kinderen zaten. Maar het is meer wat je gewend ben en wat je aankan. Ik heb weinig slaap nodig, dat scheelt. De tijd die je hebt moet je nuttig gebruiken.”

Wat moet ik anders met mijn tijd doen, winkelen?

Op dit moment doet u onderzoek naar de geschiedenis van het ondersteunend personeel en de wijze waarop de ondersteuning was georganiseerd, aan de universiteit Utrecht, wat houdt dit precies in?

“Ik ben historicus van huis uit en heel erg geïnteresseerd geweest in de geschiedenis van de Universiteit. Voordat ik dit onderzoek ging doen was ik al een jaar of twintig aan het werk op de Universiteit. Het is een prachtige omgeving om te werken. Als je kijkt naar de geschiedenis van de Universiteit dan gaat het over de wetenschap en over de wetenschappers is veel bekend. Maar naar de mensen die achter dit alles zitten is weinig bekend, want er is nooit onderzoek naar gedaan. Toen ik hier als directeur begon, part-time, wilde ik de rest van mijn tijd opvullen met dit onderzoek. Wat moet ik anders met mijn tijd doen, winkelen? Zo’n Universiteit is een fantastisch maatschappelijke instelling om onderzoek naar te doen. Het gaat mij vooral om de professionalisering die daar voltrokken wordt. De ondersteuning die hierbij hoort moet ook allemaal mee met de tijd, en hoe dit allemaal gaat vind ik enorm interessant. Het is ook iets waar ik zelf veel mee te maken heb gehad. Ik ben er al een tijd mee bezig en voor mijn gevoel ben ik er ook bijna mee klaar. Als je van puzzelen houdt is dit interessant, maar ook omdat het nog nooit uitgezocht is. Er is namelijk veel archiefmateriaal, maar geen voorbeeld. Als het onderzoek afgerond is hoop ik erop te promoveren maar er verschijnt ook een boek. Als je geïnteresseerd in de Universiteit bent, of een bepaalde link hiermee hebt dan is dit onderzoek aangenaam om te lezen. Als dit niet het geval is ben je snel verveeld. Je moet wel iets begrijpen van deze omgeving dus.”

als je al de helft van de dingen doet die je hebt voorgenomen ben je al een heel eind gekomen

30 september is Sonnenborgh weer geopend na een lange herinrichting, hierbij hoort ook een nieuwe tentoonstelling. Waarom heeft u voor deze specifieke tentoonstelling gekozen?

“Om twee redenen; de eerste is dat de vorige is verouderd, de kennis en manier van het vertellen was niet meer erg actueel. We weten ook meer dan vijftien jaar geleden. De tweede reden is dat het publiek andere vragen heeft en bekijkt het museum op een andere manier. Dus inhoudelijk hebben wij een ander verhaal ontwikkeld, het heeft nu meer te maken met de relatie tussen het leven en het heelal. Mensen zijn bijvoorbeeld allemaal voortgekomen vanuit sterrenstof. Hier bij de sterrenwacht hebben wij onszelf specifiek afgevraagd wat onze doelgroepen zijn. Maar de grootste doelgroep die wij en tevens ook het Universiteitsmuseum hebben zijn jongeren tussen de acht en de vijftien. Wij proberen hen enthousiast te maken voor de wetenschap. Naast deze groep hebben wij ook veel amateurastronomen die het museum bezoeken. Onder andere tijdens lezingen beantwoorden wij vragen, hierdoor krijgen wij duidelijkheid van wat de bezoeker interessant vindt. Daar hebben wij het verhaal naartoe gebouwd. Om dit en soortgelijke onderwerpen meer aantrekkelijk te maken hebben wij een tablet ontwikkeld, waarin het verhaal van de huidige tentoonstelling wordt verteld. Door middel van vragen en opdrachten loop je het museum door waardoor het hele verhaal wat duidelijker wordt. Een hele interactieve en educatieve manier van leren dus. Het is niet een entertainment spelletje, het is wel erg serieus. Het komt er dus op neer dat de sterrenwacht iets nieuws nodig had, omdat het oude verouderd was qua kennis en methode. Het publiek loopt en bekijkt het museum op een andere manier, daarom hebben wij het museum aantrekkelijker gemaakt voor de belangstelling die er nu is. Door de tablets blijven de kinderen veel langer in het museum, voorheen waren ze namelijk na een uurtje al weg. Er is ook een stijging in het bezoekersaantal, maar je weet nooit helemaal zeker waar dat precies in zit.”

Als u geen directeur, onderzoeker en fractievoorzitter was geweest, wat had u dan het liefst gedaan qua baan?

“Als je klein bent vraag je jezelf natuurlijk vaak af wat je later wil gaan doen als je groot bent. Ik heb veel verschillende dingen gedaan die ik allemaal erg leuk vindt. Juridisch en psycholoog lijkt me erg interessant, maar als je al de helft van de dingen doet die je hebt voorgenomen ben je al een heel eind gekomen.”