Wat is menselijke intelligentie? Wat doet de technologie met ons brein? Zijn we over 100 jaar slimmer dan nu? Doen we massaal aan breindoping? Dat en meer werd aan het licht gebracht tijdens de Talkshow van de Toekomst met als thema intelligentie in TivoliVredenburg.

Talkshow van de Toekomst | Intelligentie

Net iets over 20:00 uur loopt presentator en wetenschapsjournalist Eveline van Rijswijk het podium van de zaal ‘Cloud Nine’ op. ‘’Het leuke van de Talkshow van de Toekomst, het gaat altijd over: Hoe ziet de toekomst eruit? Maar het onderwerp is iedere keer anders. ‘’Wie zit hier een beetje met verwachting vanavond, die denkt van: ‘Nou ik hoop vanavond wat slimmer te worden.’ Iedereen mag ik toch wel hopen? Zijn er ook mensen die proberen een lifehack te beleven vanavond? Een soort van shortcut nemen om slimmer te worden, een breindoping en dat soort dingen? Ja, zijn er mensen?’ vraagt de wetenschapsjournalist. ‘Nou wie weet wat je vanavond opsteekt.’ Mijn naam is Eveline van Rijswijk, ik ben wetenschapsjournalist en presentator. En ik mag hier vanavond gasten aan de tand voelen over menselijke en kunstmatige intelligentie. En ik ga ze verleiden om uitspraken te doen, over de toekomst. Dat vinden wetenschappers altijd heel eng. Want het zijn mensen die heel goed nadenken en genuanceerd zijn. Maar hier wordt ook jullie mening gevraagd. Dus jullie mogen actief stemmen, gaat dit gebeuren in 2040 of 2050? ‘’

De eerste gast van vanavond is Dylan Molenaar, hij is universitair docent bij de afdeling Psychologie. Hij is in 2012 gepromoveerd op een onderzoek naar het meten van intelligentie. De tweede wetenschapper die hier nu aansluit is Laura Steenbergen. Ze wordt onthaald met applaus door het publiek. ‘’Laura doet onderzoek naar mogelijkheden over de gevaren van het cognitieve verbeteren van het menselijk brein. En ze is verbonden aan de Universiteit van Leiden.

Wat is menselijke intelligentie?

‘’Ik ga met jullie praten over menselijke intelligentie en de volgende vraag ga ik ook stellen aan het kunstmatige team. Wat is intelligentie?’ vraagt Eveline. Laura geeft gelijk antwoord op de vraag: ‘’Ik vind het eigenlijk een vraag die ik niet kan beantwoorden. Het is een vraag waar ik als wetenschapper dagelijks over nadenk. We hebben verschillende definities van intelligentie. Wat is nou intelligentie, dat is de vraag waar wij ons mee bezighouden. Ik kijk naar de kleine factoren, zoals: hoe goed is je geheugen? Intelligentie is niet alleen voor mij: hoe je goed problemen op kunt lossen. Want dat is vaak hoe intelligentie wordt bekeken.’’ Aldus Steenbergen. Ook vraagt Eveline aan Dylan dezelfde vraag: Wat is volgens jouw intelligentie? ‘’Ik zeg altijd: intelligentie is cognitieve potentie. Het is een complex verhaal wat je onder intelligentie verstaat.’’

Zijn we slimmer in 2040?

Ik weet bijna zeker dat we in 2040 vijf IG-punten hoger liggen. Maar zijn we ook slimmer geworden?

Van Rijswijk stelt de eerste Toekomstvoorspelling: ‘In 2040 zijn we gemiddeld vijf IG-punten slimmer dan nu.’ ‘’Ik wil aan het publiek vragen, wie denkt: ‘’Ja, we worden slimmer!’’ Zo’n vijf mensen steken hun hand op. ‘’De rest zegt: ‘We worden dommer?’ aldus Eveline. Niemand reageert daarop. Als laatste vraagt ze: ‘Nee, we blijven gelijk?’ Ongeveer de helft steekt zijn hand op. Vrij direct reageert Dylan op de voorspelling. ‘’Ik weet bijna zeker dat we in 2040 vijf IG-punten hoger liggen. Maar zijn we ook slimmer geworden? En dat staat er niet. Want in 1950 waren de scoren vijftien IG-punten minder, vergeleken met nu. Mensen worden handiger in het maken van testen.’’

Breindoping

De volgende stelling staat al klaar. ‘’Wie zegt er dat we in 2060 massaal aan breindoping doen?’’ vraagt Eveline aan het publiek. Ze voegt eraan toe dat het wel veilig is, eigen breindoping. Het kan een pilletje zijn, misschien heb je wel een klein chipje in je hoofd. Daar gaan we in de toekomst naartoe, ook betere concentratie. Toch zijn er genoeg mensen die geloven dat we massaal aan breindoping gaan doen in de toekomst. Ook Laura steekt haar hand omhoog. ‘’Ik denk dat het antwoord is, dat we het massaal al doen. Breindoping is formeel elke methode of techniek, alles wat je doet met als doel het verbeteren van je cognitieve vaardigheden. Dat kan simpelweg zijn: je aandacht langer vasthouden aan iets. Dus als je denkt, ik neem een kopje koffie zodat ik mij beter kan focussen wat ze daarstraks vertellen tijdens de talkshow. Dan is dat formeel, een cognitieve verbetering. Of het werkt of niet, dat is de tweede vraag. Maar je hebt geprobeerd je cognitie te verbeteren.’’

Brein luier maken

Vraag uit de zaal: Ilse: ‘’Maken we ons brein niet luier doordat we geen routes hoeven te onthouden en alles opzoeken. Worden we daar ook dommer van?’’ Dylan antwoord: ‘’Ik snap je punt, maar er komen ook weer ander skills erbij. Wanneer je een computer bedient moet je ook allemaal dingen onthouden.’’ Aldus de psycholoog. Daaraan heeft Laura ook nog wat toe te voegen. ‘’Ik denk dat het samenhangt hoe we nu intelligentie meten en hoe we dat in de toekomst gaan meten. Nu meten we met dingen die je onthoudt of het oplossen van iets.

Toen ik die leeftijd had kon ik nog niet eens mijn grote teen aanraken.

Maar de manier waarop we intelligentie meten, is dat je steeds korter je aandacht kunt vasthouden. Dat kunnen we als iets negatiefs zien, maar misschien is dat in de toekomst niet meer nodig. Wat ik bijzonder vind is dat kleine kinderen die nog geen jaar oud zijn, die weten al hoe ze moeten in-en uitzoomen op een tablet. Toen ik die leeftijd had kon ik nog niet eens mijn grote teen aanraken. Dus ik vind dat best al intelligent.’’ Aldus Laura.

De volgende vraag wordt gesteld. ‘’Mijn naam is Diederik en mijn vraag gaat over de supplementen die je kunt innemen. Zelf ben ik student en ik zie in mijn omgeving dat er studenten zijn die pillen nemen in de hoop dat ze hun tentamen beter maken. Veel mensen weten dat het niet werkt, maar ze ervaren wel dat het helpt. Hoe komt dat?’’ Laura antwoordt met dat het een plausibel effect is. ‘’Met die supplementen hebben we idee dat het een gezond alternatief voor Ritalin is bijvoorbeeld. En dat is ook wat studenten veel gebruiken. Ook mensen met ADHD gebruiken dat middel. Mensen kunnen zich dan heel erg goed focussen op een taak. Ritalin is ook best een heftig medicijn en als studenten dat gebruiken dan worden hun objectieve prestaties daar niet beter van. Ze denken alleen dat ze beter presteren en het is ook niet bewezen dat je daardoor een hoger cijfer krijgt. En meestal kunnen mensen zich ongeveer twee uur goed geconcentreerd werken, maar daarna zijn ze helemaal uitgeput. Waar heb je meer aan? Hard studeren of een pil innemen?’’ En zo eindigt Laura met deze vraag het onderwerp intelligentie.