UTRECHT – De afgelopen twee jaar is het ledenaantal van de vereniging ‘Humanistisch Verbond’ flink gegroeid, maar dit is geen vereiste om humanist te kunnen zijn. Toch probeert het Humanistisch Verbond meer leden te trekken. “Mensen associëren het vaak met oude, conservatieve blanke mannen.”

Veel Nederlanders denken en leven – bewust en onbewust – naar humanistische waarden en beginselen. Hoeveel Nederlanders zich humanist noemen, is dan ook niet precies bekend. Iets wat wel bekend is, is het ledenaantal van het Humanistisch Verbond. Met bijna 14.000 leden en 39 afdelingen, verspreid over het hele land, worden cursussen, lezingen, gespreksgroepen, themabijeenkomsten en landelijke evenementen georganiseerd. Karijn Aussems (KA) en Arnold Jorna (AJ) zijn allebei actief lid.

Om een groter publiek te bereiken, kiest het Humanistisch Verbond voor een directe, toegankelijke vorm van communiceren. Er zijn bijvoorbeeld verschillende humanistische cursussen die gevolgd kunnen worden door zowel leden, als niet-leden. Jorna heeft zo’n cursus gevolgd. “Ik heb ‘Klassieke Levenskunst’ gevolgd. Het ging over liefdesbrieven van een filosoof, Plato geloof ik. Hij schreef over het bestaan van verschillende soorten liefde.” Jorna herkent dit in zijn eigen leven. “Het geeft dingen een plaats, plus het triggert je om erover na te denken.” Ook Aussems is enthousiast over filosofen. “Een die ik echt geweldig vind, is Michel de Montaigne.” Aussems heeft zijn boek al tig keer uitgelezen. “Het leuke aan hem is dat hij zichzelf vragen stelt, een conclusie trekt en vervolgens die conclusie weer afkraakt. Hij durft zichzelf constant te blijven bevragen.” Die zelfreflectie is herkenbaar bij Aussems en Jorna. AJ: “Dat is wel iets wat bij humanisten past.” KA: “Ja, heel erg. We zijn allemaal zeer kritische mensen die dingen niet zomaar aannemen.”

De kern van het humanisme wordt ‘menselijke waardigheid’ genoemd. Aussems en Jorna zijn het hier beiden mee eens. AJ: “Je moet respectvol zijn naar iedereen, maar ook naar jezelf, dat is belangrijk. Plus, je bent verantwoordelijk voor je eigen leven.” Aussems knikt instemmend en voegt toe: “En voor de levens van de mensen om je heen. Het is niet alleen maar ik, ik, ik. Menselijke waardigheid gaat juist ook om een bijdrage leveren aan de waardigheid van de mensen om je heen.” Dat die menselijke waardigheid een kernbegrip is, is ook terug te zien in de activiteiten van het Humanistisch Verbond. Er zijn filmavonden en groepsgesprekken, waarbij mensen met elkaar in gesprek gaan en discussiëren over uitgekozen onderwerpen. Jorna zit al drie jaar bij een humanistische jongerengroep die één keer in de maand op vrijdagavond samenkomt. AJ: “Het eerste deel van de avond draait dan vooral om het gekozen onderwerp, maar aan het eind van de avond wordt het ook vaak steeds persoonlijker. Het is fijn om het over wat diepere dingen uit je persoonlijke leven te hebben, maar dat heb je dan wel met mensen die een beetje dezelfde set gedachten hebben.”

Daar herkent Aussems zich ook in. KA: “Iets waarmee ik toen ik in Kenia woonde een groot dilemma had, was dat op het moment dat ik ergens moeite mee had, mensen mij met de Bijbel gingen proberen aan te moedigen. Dan voel je zo’n afstand en zo’n eenzaamheid.” Aussems geeft aan dat ze soms hetzelfde heeft met mensen die gewoon niet zoveel nadenken als zij en zomaar met adviezen komen die totaal niet aansluiten bij haar manier van denken. “Het mooie van het Humanistisch Verbond is dat wanneer je bij elkaar komt, je weet dat je al een gezamenlijke noemer hebt. Dat je je allemaal verbonden voelt met de waarden en normen die bij het humanisme passen. Je zit dan gewoon al direct veel dichter bij elkaar.”

Het Humanistisch Verbond brengt mensen bij elkaar en zorgt ervoor dat ze niet als een individualist aan de slag gaan. Het regelmatig bij elkaar komen heeft haast wat weg van een soort ritueel. KA: “Ik vind het wel vergelijkbaar. In een kerk komen mensen ook bij elkaar voor antwoorden en ondersteuning. Alleen bij ons is er geen bijbel aan verbonden”, lacht ze. Jorna grinnikt. AJ: “Wij hebben de statuten van het Humanistisch Verbond.”

Aussems en Jorna zouden het iedereen aanraden om zich eens in het humanisme te verdiepen. KA: “Ik denk dat zoveel mensen zich in het humanisme zullen herkennen. Dat ze denken: hee, dit past bij mijn levenswijze, maar ik had hier nooit een term voor!” Maar niet iedereen hoeft van discussiëren te houden. AJ: “Mijn broer die heeft er helemaal niks mee, dus voor mij is het fijn dat ik daarvoor bij het Humanistisch Verbond terecht kan.” KA: “Mijn zus zegt ook: jij altijd met je geanalyseer, kan je niet gewoon leven?!” Aussems lacht. “Dan denk ik altijd, sorry, maar ik smul daar gewoon van!”