De Universele Verklaring van de Rechten van de mens bestaan 70 jaar. Prof. Dr. E.M. Hirsch Ballin geeft op 10 december een lezing in de Domkerk in Utrecht over de vrijheid van meningsuiting in het verleden, heden en de toekomst. Het is tevens de laatste dag dat de voorstelling van de Vrijheid van meningsuiting plaatsvindt, zes grafische ontwerpers hebben op affiches uitgebeeld wat vrijheid van meningsuiting voor hen betekent.

Binnenkomst

De lezing begint om 14 uur, maar de gasten stromen om 13 uur al langzaam binnen. Bij binnenkomst krijgen de bezoekers een blaadje met het programma uitgedeeld. De bezoekers lopen nog een rondje in de kerk, waar de tentoonstelling plaatsvindt, ze kijken geïnteresseerd naar elk van de affiches. Langzaam nemen ze plaats richting de plek waar de bijeenkomst gaat plaatsvinden. Het publiek wat op de lezing van prof. Dr. E.M. Hirsch Ballin afkomt is 50 plus. De stemming is gemoedelijk, iedereen verheugt zich op de bijeenkomst.

Eduard Nazarski namens de deelnemende organisaties

Na een kort welkom van Hans Spinder namens de Domkerk, is het woord aan Eduard Nazarski, hij praat namens de deelnemende organisaties van deze dag. De lezing die vandaag door prof. Dr. E.M. Hirsch Ballin wordt gehouden staat in het teken van de vier vrijheden van president Roosevelt die hij in zijn Freedom speech hield in 1941. De vrijheden zijn vrijheid van meningsuiting, godsdienstvrijheid, vrijwaring van gebrek en vrijwaring van vrees. Mevrouw Roosevelt heeft ook bijgedragen aan de totstandkoming van de universele verklaring van de rechten van de mens, ze heeft een eredoctoraat gekregen en zei toen de woorden: ‘Ik krijg deze eredoctoraat voornamelijk, omdat ik vrouw ben’. Het publiek moet hard lachen hierom, wanneer Eduard Nazarski dit zegt. “Eleanor Roosevelt zei dat onze democratieën, onze vrijheden veiligstellen. Want ieder van ons wordt verwacht dat we de rechten van anderen respecteren.” Iedereen in het publiek luistert aandachtig naar wat er gezegd wordt. Eduard Nazarski sluit zijn toespraak af door de grenzen van meningsuiting uit te leggen en dat de vrijheden bedoeld zijn om ingeving te geven aan menselijke waarden.

Prof. Dr. E.M. Hirsch Ballin, Hoogleraar Mensenrechten aan de Universiteit van Amsterdam

Na een daverend applaus neemt de professor plaats voor het publiek. Hij benoemt de vier vrijheden die meneer Roosevelt in zijn speech voor de oorlog heeft genoemd. “Die vier vrijheden zijn niet los van elkaar te zien, ze zijn nodig om de mensheid in vrede en vrijheid te laten leven, overal ter wereld.” De aanvaarding van de Universele Rechten van de Mens was volgens meneer Hirsch Ballin een tijd van een nieuw begin, maar ook van groot gezag en repressie. “Losgemaakt van haar fundament kan de vrijheid van meningsuiting ook worden gebruikt om anderen te bedreigen en buiten te sluiten.” Het is een interessante lezing met veel informatie, maar iedereen houdt zijn aandacht erbij. De professor plaats de Freedom from Fear, in perspectief aan de hand van een voorbeeld in de geschiedenis en hij noemt de concentratiekampen in de Tweede Wereldoorlog. “Het is belangrijk om erbij stil te staan hoe sterk rechten en vrijheden in de realiteit van het leven met elkaar samenhangen. Veel regimes kunnen mensen buiten spel zetten.”

Terug naar onze tijd, noemt meneer Hirsch Ballin het tafereel in Steenbergen in 2015 waar een mevrouw zich heftig uitsprak over het vestigen van een asielzoekerscentrum. “Onze tijd heeft de schandpaal afgeschaft, maar ook weer opnieuw uitgevonden.” Waarop de zaal hard moet lachen. “Inmiddels zijn er zoveel elektronische spreekwoorden, die zijn een bedreiging voor de vrijheid van meningsuiting zelf. Dat wijst ons er opnieuw op hoe nauw de vrijheid van meningsuiting is verbonden met de andere vrijheden van Roosevelt.” Het einde van de lezing is in zicht, maar de bezoekers hangen nog aan de lippen van meneer Hirsch Ballin. De vrijheid van meningsuiting zal haar werk moeten ontplooien binnen een cultuur van respect. De wereld is in 70 jaar veranderd, er zijn veel bedreigingen die de vrijheid van meningsuiting ondermijnen. Mensenrechtenorganisaties mogen in de strijd van honger en armoede deze strijd niet overlaten aan andere organisaties. Voor de organisaties die deze middag organiseren, met opgeheven hoofd kunnen wij de toekomst aan.” Thomas (59): ‘Hij heeft prachtig gesproken, toch knap hoe hij de vrijheid van meningsuiting zo kwetsbaar kan maken.’

Vragen

Na een hard applaus voor de professor is het tijd voor de vragen. Maartje van de Unesco jongerencommissie vraagt: ‘Je ziet nu veel instituten voorbij komen die het fake news checken, ziet u dit als iets positiefs in het kader van de vrijheid van meningsuiting?’ De zaal moet een beetje lachen na deze vraag. Prof. Dr. E.M. Hirsch Ballin: ‘Fake news kunnen we niet onbesproken laten, enerzijds toon ik sympathie voor zo’n initiatief en anderzijds moeten we zelf ook het nieuws kunnen selecteren. Een goed advies wat ik zou aanraden is; voordat je afgaat op een bericht, moet je jezelf afvragen of er een redactie is, onafhankelijk, die de berichten controleert.’ Als reactie hierop stelt een wat oudere vrouw nog een vraag over Facebook. “Is het geen goed idee om democratisch gekozen commissies op te starten om het fake news te controleren?” De professor benadrukt het woord democratisch voordat hij zijn volgende zin begint. “‘Het is een moeilijke onderneming om het op die manier te doen, met alle goede bedoelingen denk ik toch dat we voorzichtig moeten zijn. Ik denk dat er beter iets plaatsvindt in het onderwijs, om studenten te leren kritisch te zijn.”

Overhandiging Petitie door het Humanistisch verbond aan Boris Dittrich, mensenrechtenactivist

Na een korte toespraak namens de deelnemende organisaties van Eduard Nazarski wordt er een petitie met jasje uitgegeven aan Boris Dittrich namens het Humanistisch Verbond. De petitie is een voorstander voor het zetten van de mensenrechten in het paspoort. Boris Dittrich krijgt een jasje uitgereikt met op de achterkant artikel 1. Boris Dittrich bedankt uitgebreid voor het jasje en de eer. “Het is een prachtige actie, om ook de artikelen, niet alleen op het jasje, maar ook in het paspoort te zetten. Het is een mooie gedachte dat je als mens de verklaring altijd bij je draagt, wie je ook bent.”

Tot slot: ‘Song for Life and Death’, gecomponeerd door de componist des Vaderlands Calliope, uitgevoerd door Matthijs Koene op de panfluit

Na de aankondiging van het speciale lied is het muisstil. Matthijs Koene speelt gepassioneerd op zijn panfluit. Het lied is een treurzang opgedragen aan de mensen die hun leven hebben gegeven om de vrijheid voor anderen mogelijk te maken. Remco (55): ‘Het lied was werkelijk waar prachtig, ik was er helemaal stil van.’ Nadat het lied is afgelopen blijven de meeste bezoekers nog even hangen. Een aantal schrijven nog een paar brieven voor ‘Write for Rights’, brieven voor politieke gevangen.