Wat studenten haasten zich de statige zaal aan het Domplein 3 binnen. Ze zijn net op tijd voor de lezing georganiseerd door Utrechtse Studentenvereniging voor Internationale Betrekkingen (SIB) met als thema ‘Op zoek naar de gewone Nederlander’. Een actueel thema, aangezien het nieuwe kabinet er, volgens Mark Rutte, vooral voor ‘de gewone, normale Nederlander’ is. De studenten nemen snel plaats op de stoelen onder het hoge plafond en kijken nieuwsgierig naar het podium, waar een tafel met microfoons en een karaf water klaarstaan. Het rumoerige geklets verstomt wanneer de gasten van de avond worden gepresenteerd: historicus, radiomaker, journalist en schrijver Jos Palm en socioloog Koen Damhuis. Zij zullen een antwoord trachten te vinden op de vraag: wie is de gewone Nederlander?

De avond wordt geopend met de vraag wie er zich een gewone Nederlander voelt. Een paar handen gaan aarzelend omhoog. Op de vraag wie weet wat een gewone Nederlander precies is blijft het stil. Bestaat deze dan eigenlijk wel? Jos Palm antwoordt: ‘Ja en nee. Gewoon is een definitie voor iets wat we niet anders of speciaal willen noemen. Gewone mensen zijn mensen die niet zichtbaar zijn, maar dit misschien ook niet willen. Ik kom zelf uit de achterhoek en daar heb ik wel een beeld gevormd van de doorsnee vrouw. Een windjack, kort kapsel, net iets te dik, zo zien veel vrouwen eruit. Ze bestaan dus wel maar het is een allegorie.’

De gewone man kenmerkt zich volgens Palm door de overtuiging dat de elite nooit iets voor hen heeft gedaan of hen enige notie heeft geschonken. Zoals filosoof Hegel stelde, is het verlangen naar erkenning de meest menselijke hunkering. Dit verlangen naar de bevestiging van het bestaan van de gewone man door de elite is een terugkerend thema van de avond. Koen Damhuis is met meer dan zestig PVV-stemmers in gesprek gegaan om achter de beweegredenen voor hun stem te komen. Ook hier speelde erkenning de grootste rol. ‘Ze zien Nederland als driedeling: de ongewone Nederlanders – de elite – staan bovenaan, de ongewone niet-Nederlanders staan onderaan en de gewone Nederlanders zitten ertussenin. Dit middensegment heeft het gevoel dat de elite meer aandacht geeft aan de niet-Nederlanders, die dus onderaan staan, en niet genoeg erkenning verleent aan de gewone Nederlanders. Ze voelen zich gepasseerd.’

De sprekers doen een hoop stof opwaaien onder de aanwezige studenten. Vingers schieten de lucht in en er wordt verwoed gefluisterd. Een student vraagt: Als het grootste streven erkenning is, heeft de gewone man dan nu niet haar doel behaald met alle politieke aandacht voor gewone Nederlanders? Volgens Damhuis wordt hun verlangen voor erkenning hier juist door gevoed. ‘De geest is nu uit de fles, de carrière van de gewone man in de politiek staat nog in de kinderschoenen.’ Vooral Wilders maakt hier handig gebruik van. ‘Geert is zo succesvol omdat geen onderdeel van de elite is maar een outsider. Hij kan hierdoor grenzeloos kritiek op hen uiten. Daarnaast kan hij veel mooie oplossingen aan kiezers beloven waar hij niet verantwoordelijk voor wordt gehouden als het hem niet lukt, hij zal namelijk toch nooit regeren.’ ‘Wilders profileert zich als verlosser, maar hij zal nooit het beloofde land betreden,’ voegt Palm toe.

De conclusie van de avond is dat de gewone man een creatie is van de elite. Hij bestaat wel, maar nu wordt deze vooral gebruikt om een politieke munt uit te slaan. Maar de gewone man zal geen politieke prioriteit vergaren volgens Palm. ‘Het zijn voornamelijk wat klachten die naar de politiek zijn overgewaaid. Maar deze klachten zullen nooit de boventoon voeren, er zijn te veel kiezers die zich niet aangesproken voelen tot de gewone man.’

Met dit slotwoord komt de avond tot een einde. De sprekers worden bedankt middels een daverend applaus. De inzichten van de avond werpen een hoop discussie op en de stemming onder de studenten is rumoerig. Gelukkig kunnen de aanwezigen de avond onder het genot van een biertje nog eens nabeschouwen bij de borrel in een naburig cafe

De volgende SIB-lezing vindt plaats op 16 januari en zal de Verzorgingsstaat Europa behandelen.