Dit hele voorjaar worden straatpoëziewandelingen en fietstochten georganiseerd door Kila van der Starre, literatuurwetenschapper aan de Universiteit Utrecht. Ze laat rond de 15 gedichten zien die te lezen zijn in de openbare ruimte van Utrecht en ze vertelt van alles over 'poëzie buiten het boek' in het algemeen en straatpoëzie in het bijzonder.

De evenementen worden  in samenwerking met Tim van der Hoed georganiseerd, eigenaar van de Utrechtse boekenbar. Zondag 30 juni vindt de laatste editie van dit voorjaar plaats. “De wandelingen zijn erg populair: ze zijn al helemaal uitverkocht. Er is alleen nog plek bij de fietstocht,” vertelt van der Starre trots.

Van der Starre is ook oprichter van de website straatpoezie.nl “Ik schrijf aan de Universiteit Utrecht een proefschrift over ‘poëzie buiten het boek’, omdat ik geïnteresseerd ben in hoe mensen poëzie gebruiken in het alledaags leven. Er is heel veel poëzie te vinden in onze straten, maar ik kwam erachter dat hier nog nooit structureel een overzicht van was gemaakt. We wisten dus eigenlijk niet hoeveel gedichten, van wie, waar precies te lezen waren en wie ze daar had geplaatst. Onder het mom van ‘Iedereen kent wel een straatgedicht, maar niemand kent ze allemaal’ lanceerde ik in de Poëzieweek van 2017 de website Straatpoezie.nl. De site is gebaseerd op crowdsourcing: iedereen kan voorbeelden aanmelden. Deze zijn allemaal te bekijken op een interactieve kaart van Nederland en Vlaanderen. Ondertussen zijn er al meer dan 2.300 gedichten aangemeld en nog steeds komen er iedere week gedichten bij.”

Na oprichting van de website kwam ze erachter dat poëzie echt overal is. “In binnensteden, buitenwijken, parken, natuurgebieden, op muren, deuren, ramen, schuttingen, onder bruggen, op bomen, echt overal. Die poëzie wordt op verschillende manieren en door verschillende instanties gerealiseerd: soms door gemeente of overheid, dan wel door buurtbewoners, scholen of buurtcentra. Opvallend is dat de top tien dichters die het meest voorkomen op de kaart een mix is van levende en overleden dichters, vrouwen en mannen en dichters met verschillende mate van bekendheid. De top tien op de site laat een hele andere mix van dichters zien dan bijvoorbeeld de top tien meest gekozen gedichten in schoolboeken.”

Utrecht heeft meer dan 150 gedichten die te lezen zijn in de stad en meer dan 220 in de gehele provincie. “Bijzonder is dat Utrecht geen stadsdichter heeft, maar een stadsdichtersgilde. Leden van die groep hebben verschillende gedichten verspreid in de stad. Het gedicht ‘De letters van Utrecht’ is een heel uniek project: het gilde is constant aan het doorschrijven aan de tekst, die te lezen is op de Oudegracht en iedere zaterdag wordt er één letter bij gebeiteld. De bedoeling is dat het gedicht blijft ‘lopen’ net zo lang er zaterdagen bestaan: voor altijd dus. De steentjes met de jaartallen liggen verderop in de stad al klaar: op het Ledig Erf ligt 2080 bijvoorbeeld te wachten. Ook opvallend in Utrecht is de verspreiding op muren van citaten van de Utrechtse schrijver C.C.S. Crone. Hij schreef bij leven nooit poëzie, maar de citaten zien er toch zo uit. Ze zijn uit zijn novelles gehaald en gaan vaak over die specifieke locatie in de stad. Ze zien er door de vormgeving (vooral door de regelafbrekingen) uit als poëziecitaten.”

Straatpoëzie is niet iets van de laatste tijd. “Samen met mondelinge poëzie is het de oudste vorm waarin gedichten bestaan. In de middeleeuwen was poëzie al te lezen op muren en deuren en ook bijvoorbeeld op kleding en schoenen. Gedichten die in de 16e en 17e eeuw op gevels zijn aangebracht in Amsterdam zijn vandaag de dag soms nog te lezen. Wat dat betreft is de openbare ruimte een poëziebloemlezing waar je gratis doorheen kunt lopen. Sinds de jaren 2000 is er een forse toename aan stadsdichters waar te nemen in Nederland en Vlaanderen en die groei is gepaard gegaan met een stijging van het aantal straatgedichten. Maar veel straatpoëzie is tijdelijk; de teksten verdwijnen na een tijdje uiteindelijk weer.” Straatpoëzie is namelijk niet toestaan om zonder toestemming aan te brengen op een muur, straatgedichten van graffitidichters vallen dan ook onder vandalisme. “Ook daarom is het denk ik een meerwaarde dat Straatpoezie.nl als online archief bestaat.”