UTRECHT – Met de verkiezingen nog vers in het geheugen, is het tijd om meer te weten te komen over politieke partijen. Wat is de meerwaarde van politiek lidmaatschap en hoe denken verschillende partijen over populisme? Rozemarijn van Spaendonck, bestuurslid Werkgroepen bij Jonge Democraten Utrecht, heeft hier wel een mening over.

Op dit moment is het aan Rozemarijn om zoveel mogelijk jongeren betrokken te krijgen bij de politiek van de Jonge Democraten. Hier valt onder andere het politiek lidmaatschap onder: deze wil zij zoveel mogelijk stimuleren. Toch bleek bij de afgelopen verkiezingen dat de politieke betrokkenheid van jongeren nog beperkt is: zo bleef het percentage dat naar de stembus ging beperkt tot zesenzestig procent, in tegenstelling tot 2012, toen het percentage op zeventig procent lag. Ook het politiek lidmaatschap bij zowel jongeren als de rest van de bevolking kan beter: deze is met 3,2 procent afgenomen, zo blijkt uit het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen van de Rijksuniversiteit Groningen.

Hoe zou u deze afname verklaren?

“In Nederland is het lidmaatschap in verhouding tot andere landen altijd minder geweest. Mensen zijn natuurlijk ook bezig met hun eigen dingen en misschien hebben politieke partijen ook niet zo’n goede naam. Mensen denken vaak dat er een ons-kent-ons cultuur heerst. Bovendien denk ik dat mensen niet door hebben dat ze daadwerkelijk invloed uit zouden kunnen oefenen door middel van lidmaatschap.”

Ik heb begrepen dat uw rol de komende tijd betekent dat u juist lidmaatschap of actief lidmaatschap moet stimuleren. Hoe stimuleert u dit?

“Nou, lidmaatschap is natuurlijk ook niet heilig. Ik wil eigenlijk vooral stimuleren dat mensen interesse krijgen in de politiek en betrokken raken bij de politiek. En ik wil graag een plek creëren waar jongeren over de politiek kunnen praten.”

In Nederland zal er altijd een coalitie gevormd moeten worden en dit houdt het sluiten van compromissen in. Hoe ver zouden de Jonge Democraten en/of D66 hierin gaan?

“D66 wordt eigenlijk weleens saai genoemd omdat deze partij nergens in uitschiet. Het bevat heel veel standpunten dat eigenlijk een soort compromis te noemen is, ze proberen een redelijk midden te vormen van alle uitschieters. Ik zou het geen compromispartij willen noemen, maar daar zit wel wat in.”

Hoe behouden D66 en de Jonge Democraten hun standpunten in een compromis?

“Er zijn natuurlijk ook principes waar zowel D66 als de Jonge Democraten voor staat. Zoals de fundamentele rechten voor menselijkheid: hier sluit je geen compromissen over. Hetzelfde geldt voor het klimaat: we zijn het er allemaal over eens dat we iets aan het klimaat moeten doen. Wat betreft het klimaat moeten er echt slagen gemaakt worden, we zijn eigenlijk wel verbaasd over de manier van denken van bijvoorbeeld de VVD op dit vlak. Ook op dit vlak willen ze marktwering, maar dat werkt niet. We zijn dan ook heel blij met GroenLinks.”

In hoeverre denkt u dat het populisme een middel is?

“Ik denk dat er een groep in onze samenleving is die zich niet gehoord voelt. Zo zijn de hardste klappen van de crisis niet gevallen bij de jonge yuppen zoals ik, maar wel bij de mensen die aan de onderkant van de inkomensverdeling zitten en die zich minder veilig voelen: dit zijn echte problemen. Ik vind zelf dat ik hier onvoldoende weet van heb. Het populisme heeft in ieder geval wel een simpele boodschap voor mensen die zich niet gehoord voelen. Maar er zit zo weinig inhoudelijke onderbouwing onder: ze vertalen heel erg wat een grote groep mensen zegt. Bij het populisme denk ik vooral aan de PVV en Forum voor Democratie, oftewel aan het afzetten tegen het establishment.”

Zouden we kunnen zeggen dat iedere politieke partij tot op zekere hoogte gebruik maakt van populisme?

“In zekere zin is elke politieke partij een populistische beweging: elke politieke partij probeert een stem uit de bevolking te vinden en probeert de bevolking achter zich te krijgen. Maar ik zie populisme al met al toch meer als het afzetten tegen de elite. Ik denk niet dat we kunnen zeggen dat iedere partij bij de verkiezingscampagnes gebruik heeft gemaakt van populisme, ze probeerden alleen stemmen voor zich te winnen. Ik denk dat ik echt alleen van het populisme zou spreken als het gericht is op het afzetten tegen de elite en tegen het establishment. En bij het populisme hoort veel roepen en weinig inhoud.”

Wat zijn volgens u de voor- en nadelen van het populisme?

“Ik denk dat een voordeel is dat het populisme een stem geeft aan mensen die zich niet gehoord voelen. De politiek bedrijven is gewoon heel moeilijk en dan is het mogelijk dat je mensen over het hoofd ziet. En dan ontstaat er afstand tussen burgers en een land doet het beter als mensen zich betrokken bij elkaar voelen. Het populisme zorgt misschien wel voor betrokkenheid, omdat nu ook andere groepen mensen zich betrokken voelen bij de politiek en dus bij het land. Een nadeel is dat het lastig is om tot een oplossing of compromis te komen met een partij die enkel bezig is met het werven van stemmen. Ook vind ik een debat veel minder gezellig op tv: er is zoveel gevit terwijl we in een van de mooiste en beste landen van de wereld leven. We kunnen een uitkering krijgen, we mogen naar school: het is zo veilig hier. Maar nogmaals, ik weet dat ik bof en het is lastig me te verplaatsen in iemand die het slechter heeft.”

Hoe denkt u dat de politiek in deze huidige maatschappij bedreven moet worden: zijn er verbeterpunten?

“Ik vind het heel goed om te zien dat onze democratie werkt, alle groepen in de samenleving hebben een stem. Ik denk dat veel mensen nu ook hebben gestemd op een partij waar hun hart ligt. Ik vind het in dat opzicht een mooie verkiezingsuitslag en een mooie fase van de democratie. Maar ik maak me wel zorgen over de verbinding: de verschillen onderling zijn zo groot. In vergelijking met Amerika valt het mee, maar toch baart de verbinding me zorgen. Maar of dat een taak is van de politiek, weet ik niet. Het is in ieder geval een interessante tijd waarin we leven. Maar ja, dat denkt volgens mij iedereen van de tijd waarin zij leven.”