Word je homoseksueel geboren of ontwikkel je dit later in je leven? Een vraag die altijd nog lastig te beantwoorden blijkt. Bij de tweede editie van Queer Matters in Tivoli Vredenburg gaan verschillende gasten in gesprek over dit vraagstuk en hoe het is om te worstelen met je seksualiteit.

Cloud Nine, de zaal waar de talkshow plaatsvindt, vult zich langzaam met mensen. Terwijl de tijd verder tikt worden de nodige biertjes gehaald en goede plekjes in de zaal veroverd. Er lopen groepen blije mensen binnen, maar ook mensen die alleen een rustig plekje opzoeken. Er draait een rustig muziekje, samen met de gesprekken tussen mensen mengt zich dit tot een rustig achtergrondgeluid. Rond negen uur beginnen de mensen om zich heen te kijken wanneer de show nou gaat beginnen. Tegen die tijd zit de zaal nog niet helemaal vol. Het muziekje stopt met spelen, er valt een stilte. Dan stapt de host van de avond op het podium voorzichtig naar voren en wordt de stilte doorbroken met een ongemakkelijke ‘hoi’. Het publiek lacht.

Queer Matters wordt georganiseerd door COC Midden-Nederland, een organisatie die opkomt voor lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen en transgenders (LHBT) legt Lisa Weeda, de host uit. Ze vertelt een kort introverhaaltje over Queer Matters en de vraag van de talkshow: ‘Born this way?’. Staat jouw seksualiteit al vast sinds je geboorte of niet? Vervolgens roept ze hoogleraar sociologie gender aan de UvA Mattias Duves op het podium, die een kort gastcollege geeft over verschillende trends rondom mannelijkheid.

‘Er gaat een verhaal dat mensen heel lang geleden in tweeën gehakt zijn, en daarom op zoek gaan naar hun “wederhelft”, zodat ze weer compleet zullen worden. Deze wederhelft kan overigens hetero- of homoseksueel zijn,’ zo begint Duves zijn verhaal. Hij gaat in op verschillende trends die er in de geschiedenis en nu naar voren zijn gekomen. Het zit volgens de hoogleraar diep in het christendom geworteld dan mannen en vrouwen tegen elkaar uitgespeeld werden en er zo ook bepaald werd wat ‘mannelijk’ en ‘vrouwelijk’ was. Hij maakt een tijdsprong als hij vertelt dat Freud altijd gedacht heeft dat iedereen eigenlijk biseksueel is. Daarnaast gaat Duves meer in op het begrip mannelijkheid, want volgens hem is er niet één mannelijkheid. Er zijn schalen ontworpen waarop je kunt zien hoe mannelijk je op verschillende gebieden bent, veel realistischer volgens hem. Mannelijkheid wordt namelijk bepaald door sociale druk, concludeert Duves.

De tweede hoogleraar die haar verhaal komt doen is Geertje Mak (hoogleraar gendergeschiedenis). Mak valt meteen met de deur in huis: ‘Hoe weten jullie van jezelf wat jullie zijn?’ De mensen in het publiek kijken onrustig om zich heen. Ze bespreekt een stukje geschiedenis met het publiek als ze ingaat op dat er vroeger werd gedacht dat homo’s mannenlichamen waren waarin een vrouwenziel zat. Mannen die dachten een vrouwenziel in zich te hebben en homo waren, gingen hierover in gesprek met psychologen. Vrouwen daarentegen, bleven erg onder de radar, ze hielden het geheim als ze op hetzelfde geslacht vielen. Totdat Sarolta (Sandor Voy), zij wordt gezien als “het prototype eerste lesbo”, zoals Mak het zelf noemt, het achterste van haar tong liet zien en lesbisch zijn bespreekbaar maakte.

Aan de hand van de twee gastcolleges is er geen duidelijk antwoord op de vraag “Born this way?” geformuleerd. Er wordt meer op het homo of lesbisch zijn zelf ingegaan. Daarover gaan de gasten Naomie Pieter, Linda Duits en Geertje Mak over in gesprek, al snel gaat het panelgesprek de richting van ‘Dekolonialisatie van de seksualiteit’ op. De gasten nemen plaats op het podium. Lisa introduceert elke gast even kort. Het is warm in de zaal. Het publiek is opgewonden

‘In het Westen zijn we allemaal nogal geobsedeerd door labelen en mensen in hokjes stoppen,’ vertelt Pieter, ze kijkt de mensen in de zaal aan met een strakke blik. Er klinkt een kleine trilling in haar stem. ‘Terwijl het in veel Afrikaanse communities normaal is als vrouwen samenleven, hier wordt dan ook geen label opgeplakt. Ze kunnen ook een financiële relatie hebben, dat maakt niet uit, er wordt niet gelabeld. In de Surinaamse gemeenschap is dat bijvoorbeeld zo. Het is niet “progressief” als er binnen een land minder gelabeld wordt, het is de dekolonialisatie van de seksualiteit, want in veel gemeenschappen werd er al niet gelabeld. Ik noem mezelf ook queer en niet lesbisch, omdat het niet gaat op wie ik val en dat het mensen ook niet aangaat op wie ik val. ’ Er wordt geklapt in de zaal. Mensen zijn geroerd door de emotie waarmee Pieter haar verhaal vertelt.

Duits vertelt over een column die ze heeft geschreven over het label ‘biseksualiteit’. ‘Het label biseksualiteit is eigenlijk een beetje oud, er zijn al allerlei andere labels ook bijgekomen. Het bi zijn zelf heeft trouwens niks met een label te maken. Voor mensen die biseksueel zijn is het lastig je plekje te vinden omdat er vanuit de heterocommunitie biseksueel gezien wordt als “onbetrouwbaar” en “oversekst”. Terwijl er in de gaycommunicatie wordt gedacht dat biseksualiteit maar een “fase” is.’ De andere gasten bij het panelgesprek knikken.

Het publiek luistert aandachtig naar het gesprek op het podium. Af en toe klinkt er wat gelach vanuit de zaal als er iets grappigs gezegd wordt. Er komen zoveel nieuwe feiten aan het licht, zoals hoe er gekeken wordt naar biseksualiteit, dat er hier en daar een mond van verbijstering open valt. Naast verbijstering bij de mensen, is er ook bevestiging te zien. Mensen die knikken en weten dat deze gedachtes rondom biseksualiteit spelen. Als het gesprek afgerond wordt klinkt er hard gelach en hier en daar gejuich uit de zaal. Sommige mensen staan op, anderen blijven zitten. Het rustige muziekje in de zaal begint weer te spelen en dat betekent dat het officieel tijd is om nog een biertje bij de bar te halen en vragen aan de gasten te stellen of om naar huis te gaan. Als Naomie Pieter opstaat en naar de bar loopt rent er een jonge vrouw op haar af met een prangende vraag. De zaal loopt langzaam leeg en het rustige muziekje krijgt de overhand.