Het is de warmste dag van december, ongeveer een graad of twaalf. De wind waait hard door de Utrechtse straten heen. Binnen in het Volksbuurtenmuseum, aan de waterstraat in Utrecht, vestigt zich een groepje mensen. In de kantine van het museum ruikt het een beetje muf, door de muffe geur heen, ruik je de filterkoffie die er staat te pruttelen. De mensen die binnenwandelen nemen plaats aan de met Perzisch tapijt gedekte tafels. Binnen een half uur is de groep compleet. Ongeveer twintig mensen zijn klaar voor de roze wandeling.

 ‘Utrecht heeft een rijk verleden als het de seksuele diversiteit betreft’, aldus Evert van der Veen (58). Evert leidt de wandeling rond door Utrecht. De tour is een historische stadswandeling door het centrum van Utrecht. Je wordt meegenomen door historische en hedendaagse LHBT-plekken. Evert is al sinds 1981 actief binnen de regenbooggemeenschap in Utrecht. Hij is nu door het Volksbuurtenmuseum gevraagd deze tour te leiden in kader van de tentoonstelling: Vreemd volk, seksuele diversiteit in Utrecht.

Het Volksbuurtenmuseum behandelt elk jaar een maatschappelijk thema. Dit jaar staat seksuele diversiteit en genderidentiteit centraal. De expositie ‘Vreemd volk over 100 jaar seksuele en genderdiversiteit’ sluit aan bij dit thema.

Terwijl de wind door de haren van de wandelaars waait, wordt er regelmatig zowel letterlijk als figuurlijk stil gestaan bij gebeurtenissen die de afgelopen 100 jaar hebben plaats gevonden in Utrecht. Het gaat om plekken waar homo’s, zowel voor als na de tweede wereldoorlog, vervolgd werden omdat zij plezier maakte met iemand van hetzelfde geslacht. Het gaat ook om plekken waar de LHBT-community letterlijk bovengronds durfde te komen, waar eind jaren 80 meer veiligheid geboden werd in plaats van het afstraffen en vervolgen van deze mensen.

Alex van Hout (50) is een van de wandelaars. Hij is geboren en getogen in Utrecht. Alex is de tocht gaan lopen in de hoop nieuwe inzichten over de stad te verkrijgen. Naar het idee van Alex was de tocht erg gemaakt en gericht op de belevingswereld van degene die de tour gaf. De tocht sprong, volgens Alex, een beetje teveel van de hak jaren 80 naar de tak van de homovervolging in de 16e eeuw. ‘Zelf ben ik jarenlang actief geweest bij de PvdA in Utrecht. Met name binnen de PvdA, GroenLinks en D66 is heel hard gewerkt aan de acceptatie van homo’s. Er is een openlijk homoseksuele wethouder geweest, alle bovengenoemde partijen hebben en hadden homo’s op verkiesbare plaatsen op de lijst. Zonder het baanbrekende werk van de mensen zouden alle projecten waar we langs liepen niet mogelijk zijn geweest. Utrecht heeft ook een aantal baanbrekende cabaretiers voortgebracht. Wim Sonneveld was een van de eerste bekende Nederlanders die openlijk voor zijn homoseksualiteit uit kwam. Robert Long is geboren in Utrecht, hij heeft als eerste over zijn geaardheid gezongen. Claudia de Breij was enkele jaren geleden een van de eerste bekende vrouwen die uit kwam voor haar homoseksuele voorkeur. Hier werd niets over gemeld terwijl we langs het Werftheater liepen waar Claudia de Breij regelmatig heeft opgetreden. Ik miste ook een beetje het verhaal van de Kerk, deze instituten hebben altijd een zware invloed uitgeoefend op het onderdrukken van homoseksuelen gevoelend, hoe leefde de homo in wijk C?’ Alex heeft contact gehad met de organisatie om zijn kritische mening te delen. Hij heeft hierin aangegeven dat hij het fijn zou vinden dat er in het vervolg een meer algemeen verhaal wordt verteld.

De rondleiding wordt, in het kader van de expositie ‘Vreemd volk’, nog één keer gegeven. Dit gebeurt op 3 maart 2018. Naar aanleiding van de rondleidingen wil Evert van Veen een boek en een app uit gaan brengen zodat mensen de wandeling zelfstandig kunnen wandelen als zij in Utrecht zijn.