Tot in de late uren twitterarchieven doorspitten, je blind staren op de textuur van een vloertappijt en google streetview ondertussen beter kennen dan je eigen geboortedorp... Het toegewijde speurwerk dat Bellingcat verricht is niet voor iedereen weggelegd. Echter zijn de vierkante ogen die worden gekweekt niet zelden zonder baten. Zo heeft het onderzoeksplatform onder andere onthullingen gedaan met betrekking tot de Syrische burgeroorlog en de MH17. Tot en met zondag nemen jonge journalisten, ontwerpers en ethische hackers van ROC Utrecht, Hogeschool Utrecht, Fontys Hogeschool samen deel aan het driedaagse bootcamp georganiseerd door onderzoekscollectief Bellingcat om zo kennis te maken met de fijne kneepjes van het vak.

Uitbreiden staat al langere tijd op de agenda van Bellingcat. Met de opening van een nieuw kantoor in Den Haag in het vooruitzicht was wachten op kennisspreiding naar de lage landen slechts een kwestie van tijd. Tijdens de driedaagse bootcamp, die in Utrecht plaatsvindt, staat kennis maken met de ‘Bellingcat-methode’ centraal. Deze methode, ook wel burgerjournalistiek, wordt gekenmerkt door zogeheten ‘open source intelligent techniques’. Simpel gezegd betekent de methode het slim combineren van beeldmateriaal en online bronnen om zo vraagstukken op te lossen en tot nieuwe ontdekkingen te komen. De studenten zullen zich in samenwerking met De Utrechtse Internet Courant (DUIC) en Politie Utrecht ontfermen over de aanslag op het 24 Oktoberplein en de cocaïnehandel in Utrecht.

Tijdens het stoomcollege dat vrijdag plaatsvindt in de collegezaal op de Uithof van het Instituut voor de Media. krijgen de deelnemers een stormvloed aan informatie over zich heen. Johanna Wild, Bellingcat onderzoeker, werkt een rijtje – of zeg gerust een flinke waslijst- aan online-onderzoekstechnieken en andere handige hulpmiddelen af, zodat de studenten met genoeg kennis en bagage aan hun eigen onderzoek kunnen beginnen. In de collegezaal klinkt ijverig geklik en getyp en ook worden de woorden ‘huh, hoezo is dit jou wel gelukt?’ zachtjes maar geërgerd geregeld richting medestudenten gesist. Later, wanneer dag een ten einde is en er een welverdiend biertje wordt besteld, vertelt Johanna dat deze stoomcursus normaliter verspreid is over drie dagen. Een kleine geruststelling.

Nederland en Bellingcat hebben behoefte aan elkaar. Dit vertelt Bellingcat medewerker Nico Dekens in een van de lunchpauzes. Bellingcat vestigt zich graag in Nederland vanwege het feit dat Nederland vooruitloopt op het gebied van technologische kennis, en anderzijds heeft Nederland behoefte aan Bellingcat vanwege de praktijktoepassing van deze technologische kennis. Een lucratief stukje vraag en aanbod dus.

Zo heeft Politie Utrecht inderdaad thema’s aangeleverd waar de studenten in Bellingcat-stijl mee aan de slag kunnen. Een van deze casussen betreft een opmerkelijk fenomeen dat ook wel bekend staat als ‘arranged fights’. Hier gaan hooligans van verschillende clubs vijftig seconden lang met elkaar op de vuist en laten elkaar vervolgens met rust alsof er niets aan de hand is. En ja, dit vindt zelfs op internationale schaal plaats. Aan de studenten de opdracht te achterhalen waar deze gevechten plaatsvinden aan hand van niets meer dan wazige videobeelden. Dit klinkt misschien als zoeken naar een speld in een hooiberg, maar met dank aan de technieken en andere online hulpmiddelen die de studenten geleerd hebben, valt deze hooiberg ineens enigszins in kaart te brengen.

Een studentenduo uit Utrecht slaagde er – dan wel in de allerlaatste tien minuten van het bootcamp – in om een locatie te achterhalen. Na het honderd, nee duizend, keer gepauzeerd en bekeken hebben van hetzelfde filmpje, na het uitzoeken waar bepaalde boomsoorten voorkomen, na het lopen van een aantal frustratierondjes in de buitenlucht, na het nabootsen van de locatie en na een handjevol uren op Google Maps mocht het inderdaad baten. ‘Kijk, als je vanuit dit perspectief kijkt komt de elektriciteitsmast in de verte overeen met deze hier. En zie je de schaduw van deze boom op dit specifieke tijdstip? Zo valt het licht in het filmpje ook’.

De Bellingcat methode vergt een ijzeren discipline en een ontzettend krachtig doorzettingsvermogen en is hierdoor lang niet voor iedereen weggelegd. Maar voor diegenen die er plezier in hebben zich intensief vast te bijten in een onderwerp smaakt de euforie die bij een ontdekking komt kijken louter zoet.