Utrecht begon in de Romeinse tijd als kleine nederzetting en groeide in de Middeleeuwen uit tot de belangrijkste stad van Nederland. In Het Utrechts Archief kun je in de vaste tentoonstelling alle hoogtepunten ontdekken uit de Utrechtse geschiedenis. Je kunt luisteren naar belangrijke Utrechters uit het verleden, historische geschriften bekijken en zelfs een kleine wandeltour wagen in de wijnkeldergang.

Zodra je door de hoofdingang binnenkomt in Het Utrechts Archief ga je met de trap naar beneden, waar de begane grond is. Je bevindt je dan in de voormalige Paulusabdij, dit is een van de oudste benedictijnenkloosters van Nederland. Je ziet verschillende oorspronkelijke muren en een opmerkelijke spitsboog van deze abdij.

In het souterrain, waar op dit moment de tentoonstelling ‘Utrecht Momenten’ te vinden is, kun je kennismaken met historische personen die hun verhaal uit de Utrechtse geschiedenis vertellen. Zodra je binnenstapt liggen er kaarten met daarop de momenten in chronologische volgorde verwijzend naar het jaartal en het desbetreffende document of afbeelding, die je vervolgens in de vitrine aantreft. De tentoonstelling begint bij het jaar 723 en eindigt bij het jaar 1980.

De tentoonstelling is erg interactief. Zo moet je je voet op een stip plaatsen bij de afbeeldingen die in de vitrine staan geprojecteerd. Zodra je deze handeling hebt uitgevoerd, komen de projecties tot leven. Je krijgt verhalen te horen van onder meer Bisschop Godebald, die erbij was toen Utrecht in 1112 stadsrechten kreeg. Of je kunt luisteren naar het verhaal van Elisabeth Janssen, een probleemjongere uit 1864, die over is geplaatst van het Rijksopvoedingsgesticht naar de gevangenis. Bovendien ontdek je ook welke bijzondere archiefstukken bij deze personen en gebeurtenissen horen, die ook in de vitrine zijn terug te vinden.

Document van het stadsrecht van Utrecht uit 1122

Je treft bijvoorbeeld een reproductie van het Stadsrecht van Utrecht aan. Het is ongeveer van A3 formaat. Het papier is bruin gekleurd met hier en daar wat donkere plekken van veroudering. De geschreven tekst op het document zijn amper te lezen, het schrift is erg klein en heeft wat kronkelige versiersels.
Ook zijn er beelden te zien bij deze tentoonstelling, hiervoor moet je weer op de desbetreffende stip gaan staan. Dan begint er een zwart-wit filmpje zonder geluid te draaien over de Tweede Wereldoorlog.

Als je de ronde in chronologische volgorde langs de vitrine hebt gelopen, kom je uit bij de wijnkeldergang. Deze gang gaf in de 15e en 16e eeuw toegang tot de voorraadkelder. Op het bordje bij de ingang van deze kelder is te lezen dat een groot deel van de levensmiddelen die in de keuken van het klooster werden verwerkt, waaronder grote vaten kostbare wijn, hier werden opgeslagen. De gang werd tijdens de laatste verbouwing ontdekt.

Het Archief heeft hier iets zeer creatiefs mee gedaan. Voor degenen die niet bang zijn aangelegd is het zeker de moeite een ronde te wagen. Je klimt dan met een kleine trap omhoog. Vervolgens kom je in een enorm smalle gang, waar je bijna kruipend doorheen moet. Hier is overigens ook rekening mee gehouden. Op de vloer liggen

Wijnkelder

namelijk een soort zachte gymzaalmatten waar je al glijdend met je knieën over kunt kruipen. In de schemerlichte gang hangen wat geluidsboxen, die op sensoren werken. Je hoort van verre een stoffig geluid, een krakerige mannenstem. Als je je door het gangetje gewurmd hebt, kom je uit in de wijnkelder. Hier zijn oude vaten geplaatst, ook hier is het erg stoffig en hangt hier en daar een spinnenweb. Zodra je in de kelder de trap naar beneden neemt, begint er een korte film af te spelen. Het is dezelfde stem als die je in de gangen al tegenkwam. Het is de geest van keldermeester Vinus die nog rondwaart. Hij vertelt je de geschiedenis van de kelder met een enkele woordgrap. Het filmpje is het laatste stadium van de tentoonstelling en bij vertrek uit de kelder kom je weer in de tentoonstellingszaal.

 

Als wij hadden geweten dat je zoveel informatie kon krijgen, hadden wij hier zeker meer tijd voor uitgetrokken. Maar een ding weten wij zeker, we komen hier terug om alles rustig op ons gemak te bekijken en te bestuderen.

Er waren twee vrouwen aanwezig van middelbare leeftijd die een dagje Utrecht deden. Zij hadden op internet over deze tentoonstelling gelezen en wilden dit aan het einde van hun dag er nog aan vast plakken. Bij nader inzien vonden zij deze tentoonstelling leuker en interessanter dan verwacht. ‘Als wij hadden geweten dat je zoveel informatie kon krijgen, hadden wij hier zeker meer tijd voor uitgetrokken. Maar een ding weten wij zeker, we komen hier terug om alles rustig op ons gemak te bekijken en te bestuderen.’

 

De tentoonstelling Utrecht Momenten is dagelijks te zien tot en met 1 januari 2018.