Uit een rapportage van de rekenkamers van de G4 (Utrecht, Rotterdam, Amsterdam en Den Haag) blijkt dat de daklozenopvang flink onder de maat is. Wethouder Maarten van Ooijen van de ChristenUnie houdt zich hier flink mee bezig. Utrecht heeft eind vorig jaar een nieuwe inloopvoorziening geopend aan de Nieuwegracht. Wat gaat Utrecht nog meer allemaal veranderen aan de daklozenvoorzieningen?

Utrecht is naast Amsterdam, Rotterdam en Den Haag een van de grote steden waarvan in mei 2018 duidelijk werd dat de opvang voor daklozen onder de maat is. Is daarom ook de nieuwe inloopvoorziening aan de Nieuwegracht gekomen?
Nee, de inloopvoorziening voor daklozen was al uitgevraagd door de gemeente Utrecht, voordat het rapport van de rekenkamer bekend was. In 2017 heeft de gemeente Utrecht de visie op de toekomst van de daklozenopvang geformuleerd samen met daklozen, belangenbehartigers, aanbieders en regiogemeenten. Deze visie heeft ertoe geleid dat wij een nieuwe inloop wilden uitvragen, waarin naast de inloop ook hulpverlening, medisch noodzakelijke zorg en opvangbedden beschikbaar zijn.

Wat onderscheidt Utrecht van andere steden in opvangmogelijkheden?
Utrecht heeft een Stadsteam Herstel. Dit is een multidisciplinair team waarin alle disciplines samenwerken aan de hulpverlening aan de daklozen. Het Stadsteam verzorgt de praktische begeleiding en toeleiding naar een vervolgplek. Daarnaast zijn wij de nachtopvang verder aan het ontwikkelen naar een opvang waar iemand 24 uur kan verblijven. Ook creëren we meer privacy door meer eenpersoonskamers in te richten in plaats van slaapzalen.

Waarom is er gekozen voor een inloopvoorziening en niet voor meer slaapplekken bijvoorbeeld?
De inloop heeft als doel om een duidelijke plek te zijn waar daklozen terecht kunnen. De inloop is open voor iedereen. De hulpverlening en slaapplekken zijn voor de rechthebbende daklozen, dat wil zeggen: mensen met de Nederlandse nationaliteit of die in rechten daaraan gelijk te stellen zijn. Met Herstart zijn er overigens ook extra slaapplekken gekomen. In principe voldoet Utrecht aan het aantal opvangplekken. Alleen doordat de doorstroom stokt, verblijven mensen langer in de opvang. Momenteel hebben wij genoeg bedden om de rechthebbende mensen een plek te geven voor de nacht.

In de nieuwe inloopvoorziening wordt de nadruk gelegd om de daklozen weer te activeren. Klusjes doen in de wijk en hen helpen om hun leven weer op de rit te krijgen. Is dit volgens u echt het belangrijkst?
Ja, zeker. Onderzoek heeft uitgewezen dat een doorgaande lijn van begeleiding en een zinvolle dag invulling kunnen helpen om terugval in dakloosheid te voorkomen. Door in te zetten op activering willen we voorkomen dat mensen afglijden in de periode van opvang en ervoor zorgen dat de dag invulling een stabiele factor is, ook wanneer iemand van de opvang naar een semipermanente woonplek verhuist. Dit is bij voorkeur een zelfstandige woning waar begeleiding wordt gegeven, maar bij mensen met complexe problematiek kan dit ook een beschermde woonvoorziening zijn. Natuurlijk zijn een goede opvangvoorziening en daarnaast een stabiele woonplek ook belangrijk.

Het aantal daklozen is na een lange daling, weer gestegen. Wat zou de gemeente Utrecht kunnen doen om dit in de toekomst te voorkomen?
Door onze duidelijke ingang vinden meer mensen de hulpverlening van Stadsteam Herstel. We zetten met ons beleid in op preventieve maatregelen en het voorkomen van terugval in dakloosheid. Mocht iemand toch dakloos worden, dan bieden we opvang waarin we meteen inzetten op activering.

Heeft Utrecht het doel om het aantal daklozen terug te brengen naar een x getal?
We hebben geen doel om het aantal daklozen terug te brengen naar een x getal. We willen wel het aantal mensen dat dakloos wordt terugdringen door meer in te zetten op preventie. Zoals het voorkomen van huisuitzetting en het eerder signaleren van schulden. Daarnaast willen we de begeleiding verbeteren, wanneer iemand in de wijk gaat wonen, zodat terugval in dakloosheid zo veel mogelijk wordt voorkomen.

Utrecht over tien jaar: Hoe gaat het dan met de dakloosheid en daklozenopvang in de stad?
Samengevat zegt de visie dat wij willen dat iedereen die in de stad of de regio Utrecht woont een dak boven het hoofd heeft en een normaal leven kan leiden. Dat houdt in dat inwoners een woning, werk en sociale contacten in hun eigen wijk of buurt hebben. Door problemen tijdig te signaleren, willen we voorkomen dat mensen dakloos raken. Als iemand toch dakloos raakt, bieden we snel tijdelijke opvang met hulpverlening, met als inzet dat hij of zij weer zo snel mogelijk ‘gewoon’ een dak boven het hoofd heeft. Daarbij hebben we aandacht voor de verschillen tussen mensen: wat iemand kan en wil staat voorop. En we hebben oog voor de omgeving: we willen een prettige wijk voor iedereen. Als iemand dakloos is geweest en weer een woonplek heeft, zorgen we voor begeleiding om terugval in dakloosheid te voorkomen.