Kerst draait voor de meeste mensen om kalkoen eten, schoonfamilie onder ogen komen en de tekst van Last Christmas mee brullen. Maar het kan ook anders. Dat bewijst het verhaal van Jackie. Zij heeft een memorabele kerst met dak- en thuislozen gevierd in het Catharijnehuis. Ze liet hen kennis maken met de buren, het kathedrale koor.

Naam: Jackie Middeldorp
Leeftijd: 57 jaar
Beroep: hulpverlener

‘Aan de voet van de Domtoren staat de dagopvang van dak- en thuislozen: het Catharijnehuis. In de winter van 1995 heb ik daar een hele bijzondere kerstervaring opgedaan. Ik was werkzaam als huiskamermedewerker bij de dagopvang. Het Catharijnehuis is opgericht in 1987 door twee theologiestudenten en was gericht op de bevrijdingstheorie uit Afrika: het streven naar een rechtvaardige wereld door middel van het omzetten van geloof in daden en dan vooral gefocust op de arme mensen. ‘De laagdrempelige opvang was een plek waar je een soepje kon eten, een kopje koffie of thee kon drinken, kon douchen en elkaar in alle rust kon ontmoeten in een huiskamer. Het werk was heel waardevol om te doen. Het Catharijnehuis zit echt in mijn hart.

Toen ik er net kwam werken, liepen er tussen de achthonderd en duizend dak- en thuislozen rond in de stad. De straat was hun thuis geworden. Als gevolg van de verandering van de psychiatrie, moesten mensen uit de grote instellingen in verband met de bezuiniging. Ook was er een gigantische epidemie van heroïnegebruikers. Rond de feestdagen waren we als huiskamer juist open zodat de daklozen een plekje hadden om het te vieren en niet alleen hoefden te zijn. Ik vind het ook nooit erg om rond de kerstdagen te werken. Het hoort nou eenmaal bij hulpverlening. Eigenlijk is het dan ook wel fijn om daarna weer naar huis te keren, waar je een man en vijf kindjes op je wachten om samen kerst te vieren.

Met zo’n kerstviering waren we al weken van tevoren bezig. Zowel de medewerkers en vrijwilligers als de bezoekers. We probeerden er gewoon iets van te maken. Het was natuurlijk een heel divers gezelschap, van kwetsbare mensen, mensen die last hadden van psychoses, verslavingen en andere heftige problemen. Het Catharijnehuis staat naast de Sint-Catharinakathedraal. In de kerk zit de kathedrale koor, zij maken echt prachtig muziek met een immens groot koor. Van jong tot oud. En toen bedacht ik: ‘zij moeten met kerst bij ons komen zingen! Hoe gaaf zou het nou zijn als zij na de kerstviering in de kerk op kerstmorgen twee of drie nummertjes zingen in het Catharijnehuis? We nodigen ze uit voor de koffie en we zorgen voor wat lekkers en zij zorgen voor de muziek.’

Op de desbetreffende kerstmorgen was het spekglad: het had onwijs hard gesneeuwd en gevroren. In Utrecht heb je heel veel van die kinderkopjes, van die kleine steentjes, die kunnen spekglad worden. Ik fietste Overvecht uit, de plek waar ik woon, en ging over het Jansveld richting het Catharijnehuis. Gelukkig had ik van die spikes onder mijn schoenen gebonden. Ik leek net op een pinguïn, maar bleef tenminste wel staan. Wat ik nog goed weet is dat ik nog een student heb opgeraapt, die van de fiets was gevallen. Toen ik bij het Catharijnehuis aan kwam, druppelde één voor één de zwervers en thuislozen binnen. De één had een blauw oog, de ander kon slecht lopen, weer iemand had zijn hand opengehaald. Veel waren door het weer ook gekukeld. De kwetsbare figuren zagen er nu nog kwetsbaarder uit.

Iedereen zocht langzamerhand zijn plekje en op een gegeven moment kwam het koor binnen. Je moet je voorstellen dat het een hele surrealistische omgeving was van allerlei verschillende mensen. Het koor begon te zingen én het werd meteen een beetje Kerstmis. Iedereen was muisstil en zat oprecht te genieten. Voor mij is dit de ultieme kerstgedachte: het idee dat het koor bij ons kwamen zingen. Ik vond dit echt heel ontroerend. We waren altijd al buren, we hadden elkaar nog nooit echt ontmoet maar dat kon toen even. Ik ging met een heel blij gevoel terug naar huis.’