Evert van der Veen (58) zet zich al sinds 1981 in voor de regenbooggemeenschap in Utrecht. Nu is hij, in het kader van de tentoonstelling Vreemd Volk, door het Volksbuurtenmuseum gevraagd om een stadswandeling te organiseren in Utrecht. Hij neemt je mee naar het rijke roze leven van de 18de eeuw, vertelt over de homovervolgingen die voor en na de tweede wereldoorlog plaatsvonden en neemt je mee naar nog meer historische en hedendaagse plekken die te maken hebben met gender en seksuele diversiteit. ‘Je loopt door de geschiedenis van seksuele- en genderdiversiteit van deze stad’, aldus Evert.

Evert van der Veen

Terwijl Evert de verwarmde woonkamer met hoekbank binnenloopt en plaatsneemt in de hoek van de bank begint hij te vertellen over de regenboogwandeling die hij 30 december en 3 maart gaat rondleiden in Utrecht. ‘Eigenlijk is dit niet de eerste keer dat ik deze wandeling begeleid. Een tijd terug waren er een paar Amerikaanse high school studenten op uitwisseling hier in Nederland. Zij volgde het vak gender en seksualiteit. Toen kwam er, vanuit de school, de vraag of ik een historische roze rondleiding kon geven door Utrecht. Dit heb ik gedaan. Zo is het begonnen. Ruim 30 jaar actief in het roze bestaan weet ik zoveel van homoseksualiteit, transseksualiteit, gender en seksuele diversiteit dat het eigenlijk heel makkelijk was om daar ook plekken voor een rondleiding aan te koppelen.’

‘Tijdens de wandeling loop je door de geschiedenis van seksuele- en genderdiversiteit van deze stad. Voor de komende wandeling, in het kader van de tentoonstelling Vreemd Volk, heb ik ongeveer veertien plekken gekozen. Toen ik research ben gaan doen kwam ik er eigenlijk achter dat die Utrechtse geschiedenis van seksuele- en genderdiversiteit ontzettend bijzonder is. Heel veel meer bijzonder dan je ooit had kunnen bedenken. Er is hier in begin 18e eeuw, rond de vrede van Utrecht, een bruisend roze leven geweest. Deze is heel abrupt gestopt toen er gruwelijke vervolgingen zijn gestart en die zijn heel Europa door gegaan. Deze vervolgingen hebben in Utrecht bijna een eeuw volgehouden. Tijdens de homobeweging in de vorige eeuw, de moderne homobeweging, vonden er nog steeds gruwelijke vervolgingen plaats als men erachter kwam dat je homo was. Iedereen had bijnamen, want iedereen was doodsbang om opgepakt te worden. In de jaren 60 komt het eerste verzet, in de jaren 70 explodeert dat een beetje en dan eind jaren 70 komt die beweging echt letterlijk bovengronds. Dit wordt tijdens de rondleiding ook getoond. Tijdens de wandeling gaan we nog verder de geschiedenis in en gaan we dus ook fysiek naar de plekken toe.’

De boodschap die Evert tijdens de tocht ook mee wil geven is duidelijk. ‘De homo-emancipatie is, denk ik, redelijk goed gelukt, met de vrouwenemancipatie lukt het ook steeds beter, dan ben je snel geneigd hetgeen je voor elkaar hebt gekregen als vanzelfsprekend te nemen. Je blijft er altijd mee zitten, daar is deze roze wandeling denk ik ook heel goed voor, dat je je realiseert hoe kwetsbaar een emancipatie is. Zo’n geschiedenisverhaal laat zien dat het helemaal niet vanzelfsprekend is dat alles nu meer geaccepteerd wordt.’

Evert wil naar aanleiding van de rondleidingen een boek en een app gaan ontwikkelen. Op deze manier kunnen mensen zelfstandig de roze wandeling lopen. ‘Tot mijn eigen stomme verbazing bestaat zoiets dus nog niet in Nederland. Er zijn talloze wandel apps ontwikkeld, maar geen enkele roze. Het is gewoon vreselijk inspirerend om door die mooie binnenstad van Utrecht te wandelen en dan opeens met een hele andere blik naar allerlei plekken kijken.’