Utrecht – Mediteren is voor de Nederlander tegenwoordig net zo een gewoonte geworden als fietsen. Er zijn nu zelfs meditatie applicaties waardoor mensen niet de deur uit hoeven, maar thuis tussen het wasgoed zen kunnen worden.

 Uit een studie van Joantine Berghuijs, onderzoeker aan de VU in Amsterdam, blijkt dat 19 procent van de Nederlanders iets met spiritualiteit doet. De apps die je kunnen helpen bij het mediteren zijn onder andere de Meditation Made Simple app deze is ontworpen door de bekende Russel Simmons, Omvana die je leert om je eigen mindefulness leraar te worden, en een wel heel bijzondere app genaamd Simple Habit Meditations, die je binnen vijf minuten zen laat maken voor als je eigenlijk geen tijd hebt. Dit meldt het EditieNL op haar website. Zen leraar John de Weert, van Zentrum Utrecht, vertelt dat bij het beoefenen van Zen meer komt kijken dan alleen een applicatie. “Ik zit thuis ook gewoon tussen de was op een stoel, helemaal niet met Boeddhabeelden of iets dergelijks”, vertelt John. “Maar voor Zen heb je wel echt instructie nodig. Je loopt tegen van alles aan wanneer je thuis mediteert en dat kan je dan weer in de les hier bespreken. De leraar kan dan jou of je medestudenten helpen.”

Hoe gaat dat dan, als je thuis gaat mediteren?

“Elke week bespreken we een thema in de introductiecursus en tijdens de doorgaande cursussen, en krijgt men na de cursus huiswerk om thuis gericht op dat thema te mediteren. Mensen gaan dan thuis op een kussen of een stoel zitten, Zen is iets heel minutieus en het is heel fysiek zitten. Voor je het weet plopt er een gedachte op als ‘Ow, leuk het feestje morgen’, dan ben je weer niet bezig met het hier en nu. Dan probeer je terug te gaan naar je ademhaling en dat blijf je volgen.”

Niet bezig met het hier en nu?…

“Ja, je zou kunnen zeggen dat het centrale thema van Zen is het aandachtig zijn, doen wat je aan het doen bent. Mensen hebben veel gedachtes, denk bijvoorbeeld aan als je op het strand loopt, dan ben je al bezig met het feestje van morgen bij wijze van spreken. Dus dan is de vraag: loop je dan wel op het strand? Want je bent alleen maar het heden of het verleden bezig en nooit met het nu. Het is een hele andere manier van leven zodra je bezig bent met het hier en nu en dat oefen je eigenlijk als je op dat kussentje zit.”

Hoe wordt het ervaren door mensen die voor het eerst thuis moeten mediteren?

“Het wisselt, sommige mensen die gaan het makkelijk af. Er zijn twee punten die van belang zijn. Bijvoorbeeld dat je het moet kunnen opbrengen om te gaan mediteren. Meeste mensen die hier komen hebben een jong gezin, beide ouders aan het werk en jonge kinderen. Het vereist dat je net even iets eerder uit je bed komt in de ochtend en daar moet je net wel zin in hebben. Dat is de eerste barrière, en dat geldt vtt voor ‘s avonds ook, daar moet je tijd voor vrij maken. Daarnaast heb je weerstand, je wilt niet zitten want je wilt Netflix kijken of naar buiten. Dan is het de kunst om er niet in mee te gaan maar terug te gaan naar je ademhaling. Sommige mensen staan dan op en geven toe aan die weerstand. Maar lin de loop van de tijd wordt het automatisme en slijt dat erin en zie je en merk je ook dat het wat oplevert.”

Zelf ben je zakenman, dat is iets compleet anders. Hoe heb je dat zelf ervaren?

“Bij mij is het geval dat ik in de zakenwereld zit en daarnaast dit erbij doe. Maar ik vind dat het ene het andere niet uitsluit. Er zijn genoeg mensen uit hetzelfde wereldje maar ook artsen die continu met hun hoofd bezig zijn en die hier komen omdat je hier minder met je hoofd bezig bent en het laat voor wat het is. Voor mij geeft dit een bevrijdend gevoel omdat ik niet de hele tijd met mijn gedachtes bezig ben en eraan vastklamp. Ik functioneer daar beter van, ik merk dat ik beter met stress om kan gaan.”

 En hoe helpt zen in het algemeen?

“Wat je leert is aandachtiger zijn. Een soort vermogen om te onderscheid te kunnen maken van wat is en wat ik er steeds van maak. Je maakt je een soort van los en dat kan een heel bevrijdend gevoel geven, en je van een afstand kunt kijken waar je je druk om maakt.”

Voor sommige mensen die twijfelen, doen dat omdat ze het vooral zweverig vinden overkomen of de rituelen om het hele mediteren heen niet willen. Is het dan ook mogelijk om succesvol deze cursussen te volgen?

“Jazeker, er zijn niet echt rituelen bij Zen. Het gongetje of de wierook zijn ter ondersteuning. Het is een heel gedoe om van de drukke wereld daarbuiten, hier te gaan zitten en daarom maken we een buiging bij de deur en zitten we op een kussen om in de ‘mood’ te raken. Je kunt het vergelijken wanneer je visite hebt, dan zet je ook misschien wel zacht muziek op of steek je een kaarsje aan. Het is even weer weg van dat daarbuiten en dat moet je op de een of andere manier markeren.”

Wanneer heeft iemand dan de cursus ‘succesvol’ doorstaan?

“Dat voel je, dat komt tot stand doordat je mediteert en je volgt je ademhaling en je dwaalt af en je weer terug gaat naar je ademhaling. Als je dit eindeloos doet steeds maar weer opnieuw, dan groeit er iets. Je kunt dan onderscheid maken tussen wat er is en wat gedachtes zijn.”