Hoewel religie in Nederland vandaag de dag minder op de voorgrond speelt dan in het verleden, is het voor veel mensen nog steeds van groot belang. Hoe is het om les te geven over een lastig en persoonlijk onderwerp als religie? In gesprek met Eric Luijten, leraar systematische theologie aan de Fontys Hogeschool Theologie Levensbeschouwing in Utrecht.

Welke les geeft u aan de Fontys Hogeschool Theologie Levensbeschouwing? 

 

Er zitten verschillende disciplines in de theologieopleiding; Bijbelwetenschappen, geschiedenis, filosofie. Een van de disciplines is systematische theologie, die zich bezighoudt met christelijke beweringen over de werkelijkheid in het algemeen. Dat is het vak wat ik geef.

 

 Hoe zit het met de geloofsbeleving van de studenten in uw klassen? Zijn ze zelf religieus?

 

Dat varieert heel erg, van orthodox katholiek tot protestants, boeddhistisch, agnost, of atheïst. De religieuze achtergrond van de studenten is zeer divers.

 

Hebben zij een overeenkomend doel om de opleiding te volgen of een idee wat ze ermee willen doen?

 

Wij bieden als Fontys Hogeschool Theologie Levensbeschouwing twee beroepsopleidingen aan, eentje als geestelijk begeleider en ook een lerarenopleiding religie en levensbeschouwing. We hebben iets meer studeten op de opleiding voor geestelijk begeleider dan voor de lerarenopleiding, het verschil is niet zo groot.

 

Hoe is het idee ontstaan om theologiedocent te worden? 

 

Ik ben in 1984 een beetje per ongeluk theologie gaan studeren. Ik had net een studiejaar wiskunde achter de rug en daar wilde ik niet in verder. Ik was op zoek naar een andere studie en heb me georiënteerd op filosofie, rechten en psychologie. Toen ben ik iemand tegen gekomen die theologie studeerde, en mij erover vertelde. Er zit van alles in de opleiding: psychologie, filosofie en zelfs recht. Dat de studie zo breed is sprak me heel erg aan.

 

Dat is wel andere koek dan wiskunde kan ik me voorstellen?

 

Ja, terwijl de overstap van wiskunde naar theologie wel vaker voorkomt. Ik denk dat dat komt door de voorliefde voor abstract denken. Er zit in de theologiestudie een groot filosofisch gedeelte, je moet goed abstract kunnen denken. Als je goed bent in wiskunde kan je meestal goed abstract denken, in die zin hebben die studies wel wat gemeen.

 

Bent u zelf gelovig? 

 

Ja, geworden in de loop van mijn opleiding. Ik ben wel katholiek opgevoed maar toen ik begon met theologie in 1984 was ik daar niet zoveel mee bezig. In de loop van het tweede jaar begon het idee te ontstaan dat er toch iets bij hoorde, toen ben ik dat gaan onderzoeken. Naarmate de jaren vorderden ben ik steeds meer betrokken geraakt bij de katholieke kerk.

 

Geeft u als gelovige het liefst les over uw eigen geloof of probeert u zoveel mogelijk dat er buiten te houden?

Hoewel de religieuze achtergrond van onze studenten heel divers is, is de Fontys Hogeschool Theologie Levensbeschouwing een katholieke opleiding. We leiden onze studenten op voor beroepen die gekenmerkt worden levensbeschouwelijke diversiteit, daarom besteden we wel aandacht aan andere religies. We wijzen op overeenkomsten en verschillen tussen bepaalde geloven, hoe ze bijvoorbeeld over lijden en verlossing of over goed en kwaad denken. Dit doen we zodat je gesprekken kunt voeren over de grens van bepaalde geloven. Zo zijn er overeenkomsten maar ook hele grote verschillen, zoals de visie op eeuwig leven en reïncarnatie die heel erg verschilt tussen bijvoorbeeld het christendom of het hindoeïsme.

 

Aan de Universiteit Utrecht is het aantal eerstejaars studenten aan de opleiding religiewetenschappen en theologie in 5 jaar gekrompen van 42 naar drie. Is een afname van het aantal studenten ook te merken aan Fontys Hogeschool Theologie Levensbeschouwing?

 

Landelijk gezien zie je voor zowel universitaire als hbo-opleidingen een afname van het aantal studenten. Wij wisselen met verschillende theologische opleidingen de aanmeldingscijfers uit en we kunnen stellen dat de afname stagneert en het aantal studenten lijkt te stabiliseren. We zien onder andere bij de Fontys Hogeschool Theologie Levensbeschouwing de laatste jaren een toename van het aantal eerstejaars studenten. In de samenleving is te zien dat er steeds meer belangstelling en een zekere mate van openheid is voor dit soort opleidingen of beroepen.

 

Is er meer interesse?

 

Er is lang gedacht dat religie zou verdwijnen uit de samenleving. Ik zie dat religie niet verdwijnt maar van gestalte verandert. Religie is veel kleuriger geworden en persoonlijker beleefd. In de media lijkt het nog steeds alsof religie heel erg afwezig is Maar er gaan op een zondag meer mensen naar de kerk dan naar een voetbalwedstrijd.

 

Merkt u dat studenten enthousiaster of leergieriger zijn naar bepaalde geloven dan over andere?

 

Nee helemaal niet, ze zijn ontzettend hongerig naar kennis, informatie en diepgang.

 

Hoe denkt u dat theologische opleidingen meer studenten zouden kunnen trekken?

 

Dat is geen gemakkelijke vraag. Er domineert bij studenten een vaak verouderd beeld over theologische opleidingen. We zijn een theologische opleiding met een katholieke identiteit. Veel studenten hebben het idee dat onze opleiding niet open zou staan voor andere religies of dat er alleen maar conservatieve katholieke studenten zouden  rondlopen, dat is niet het geval.  Bij onze opleiding hoort juist openheid naar de samenleving toe en aandacht voor de diversiteit. We proberen meer naamsbekendheid te genereren, zo werken we erg veel met sociale media om aandacht te vragen voor onze opleiding. We proberen vooral uit te leggen wat onze opleiding wel inhoudt. Het lukt ons daardoor meer studenten te trekken.